201
جايگاه حج در فرهنگ ارتباطات
آن جامه كز حروف بود تار و پود او
كى بر قد بلند نگارم رسا بود
يكى از تازه‌ترين شاخه‌هاى علوم اجتماعى كه كمتر از نيم قرن از عمر آن مى‌گذرد، «فرهنگ ارتباطات» است.
دانشمندان مربوطه در مراحل اوليه، بررسى انديشه‌هاى انسانى و محتواى آن، به مبانى نظرى اين شاخه پرداختند و پس از تحوّلات ابزار ارتباطى و بهره گيرى از وسائل الكترونيكى، به مدل‌هاى ميكانيكى و رياضى توجه نمودند و بتدريج با نشانه‌گذارى و رمزيابى‌ها، به الگوهاى مشخص جديدى به منظور كسب اطلاع و محتواى پيام و چگونگى انتقال آن به مخاطب دست يافتند و بر اساس دوگرايش اصلى؛ يعنى «انتقال پيام» و «اقناع مخاطب» مطالعات و تحقيقات تخصّصى را دنبال نموده و مى‌نمايند.
البته تا مدتى قبل، اين مطالعات عمدتاً در چهار چوب كارآيى هر چه بيشتر مقاصد اقتصادى بكار گرفته مى‌شد و ارتباطات تنها بعنوان يكى از مهم‌ترين عوامل كارآ، در دگرگونى رفتار و ساختار اقتصادى انسان تلقى مى‌شد. ولى كم‌كم در دهۀ اخير كه متخصصان و محققان ارتباطى، به نقش ارتباطات در ساختار اجتماعى و فرهنگى جوامع، توجه بيشترى كردند و با كشف و تعميم شبكه‌هاى ارتباطى كه در تاريخ بشر با نمودها و نمادهاى