163
مصاحبه با آقاى دكتر شهيدى
س - منشأ اصلى اختلافات فرقهاى بخصوص در قرون اخير در بين مسلمين چه بوده و حضرت عالى چه پيشنهاداتى براى رفع يا كاهش اختلافات مؤثر مىدانيد؟
ج - چنانكه مىدانيد اين اختلافها ريشه عميق و سابقه طولانى دارد و مىتوان گفت پس از رحلت رسول - ص - نشانههاى اختلاف پديد آمد و در عصر عثمان نيرو گرفت و از حكومت معاويه به جدايى كشيد. در طول تاريخ كشمكش و گاهى جدالها را موجب شد و در سدۀ دهم و يازدهم هجرى به اوج رسيد. اما در سدۀ اخير اندكى كاهش يافت. علت آن به نظر بنده گذشته از تعصباتى كه گهگاه بوسيلۀ دشمنان اسلام تقويت مىشود، آگاه نبودن عموم مسلمانان از حقيقت مذهب يكديگراست.
در نيم قرن اخير كه وسايل ارتباط جمعى موجب شده است تا جهانيان از يكديگر باخبر شوند و خود را چون يك واحد انسانى به حساب آورند تعصبات - لااقل در ميان طبقۀ دانشمند - ضعيف شده و جاى خود را به استدلال علمى داده است. به عقيده بنده هر اندازه ارتباط علماى اسلامى با يكديگر بيشتر شود و هر اندازه كه حقيقت مذهب را روشنتر نشان دهند، از اختلافها كاسته خواهد شد.
س - مراسم حج چه نقشى را در جهت وحدت مسلمين مىتواند داشته باشد؟
ج - حد اقل آن آشنايى مسلمانان با يكديگر است ولى در وضع فعلى اين ارتباط كمتر ميسّر مىشود؛ زيرا قسمت عمدۀ