67پدر را نقل كند، جاى تأمل بيشترى است. از اين گذشته مفسّران گفتهاند:
سورۀ بقره (كه آيۀ مزبور جزء آن است) در مدينه نازل شده است و اين آيه را استثنا نكردهاند. بنابر اين نزول آيۀ مربوط به مقام، ارتباطى با عمر نداشته تا - چنانكه ابن حجر عنوان مىكند - زمينهاى براى تسهيل تغيير محل آن باشد! تلاش افرادى مانند ابن حجر براى ارتباط اين دو موضوع با يكديگر، تلاش براى موجه جلوهدادن كار خليفۀ دوم به نظر مىرسد.
در منابع و روايات شيعه، تغيير محل مقام توسط عمر، جزء بدعتهاى او شمرده شده است. بنابر اين اگر قضيۀ سيل ام نهشل درست باشد، معلوم مىشود سيل، مقام را بعد از تغيير محل آن توسط عمر، جابجا كرده و او آن را به محل قبلى برگردانيده است.
اعتراض امامان به تغيير محل مقام
نقل شده است كه روزى على - ع - در حضور جمعى از اهلبيت و ياران خاص خود خطبهاى خوانده و ضمن آن، پس از برشمردن تحريفها و دگرگونيهايى كه زمامداران پيشين - دانسته و آگاهانه - در احكام اسلام به وجود آورده بودند، اظهار نگرانى كرد و فرمود: اگر من بخواهم امت اسلامى را به زمان رسول خدا برگردانم و آنان را وادار به اجراى صورت درست اين احكام كنم، سپاهيان من از اطرافم پراكنده مىشوند، و جز تعداد اندكى از شيعيان و كسانى كه موقعيت و فضيلت مرا مىشناسند، و امامتم را قبول دارند، كسى با من نمىماند. امام در اين خطبه يكى از احكام تحريف شده را، تغيير محل مقام از محل زمان پيامبر اسلام - ص - معرفى فرمود. 1
امام صادق - ع - فرمود: چون خداوند به ابراهيم وحى نمود:
«و اذّن فى الناس بالحج يأتوك رجالاً و على كلّ ضامرٍ يأتين من