232در كشتى با ما همسفر بود پيش ما آمد. نشانههاى ديندارى و صلاح بر او بود.
كنار من در ميان تماشاگران ايستاد و پرسيد: اينها چكار مىكنند؟
فورى اين شعر را خواندم: و اذا حلّت الهداية قلباً نشطت للعبادة الأعضاءُ
(هرگاه هدايت بر دلى وارد شود، اعضاى بدن براى عبادت نشاط پيدا مىكند.)
گفت: مگر اين عبادت است؟
گفتم: به نظر خودشان عبادت است.
گفت: اين، بدعت و گمراهى است، عبادت كه تابع نظر آنها نيست!
جزيرهاى در جدّه
به جدّه كه رسيديم، سوار قايقهايى شديم كه ما را به جزيرهاى ببرد كه به اندازۀ يك ساعت از جدّه دور بود. هدف آن بود كه خود ما و لوازم و رختخوابها ضدّ عفونى گردد تا ميكروبها از بين برود. چون از مصر گذشته بوديم و بيم آن مىرفت كه بيمارى واگير وبا سرايت كرده باشد. هر كس از مصر وارد مىشد، مىبايست از «ادارۀ بهداشت» ، برگۀ «معاينۀ پزشكى» داشته باشد كه سلامتى او را گواهى كند.
با حالت احرام، حركت كرديم. دريا متلاطم بود و آفتاب، گرم. دريا امواج خود را بر ما مىافكند. با دشوارى زياد به جزيره رسيديم. كشتىهاى بسيارى اطراف جزيره پهلو گرفته بودند. همه پر از حاجى كه خورشيد بر سرشان مىتابيد. و به كسى اجازۀ ورود به جزيره نمىدادند. همۀ رختخوابها و ملافهها را گرفته و در دستگاه مخصوصى با بخار، ضدّ عفونى كردند. آنگاه از در مخصوصى به سرنشينان كشتىها اجازۀ ورود به جزيره دادند. همه را در جاى مخصوص نگهداشتند، سپس دستور دادند كه از در ديگرى خارج