206جهان در آنجا گرد مى‌آيند بهرۀ بزرگترى گرفت ولى متأسفانه اين نوع بهره‌گيرى كه خط آن را نظام مقدس جمهورى اسلامى ايران اخيراً ترسيم كرده است با مشكلاتى روبرو مى‌باشد.
س - چه تغيير و تحولى در اماكن و مواقف حج صورت گرفته است؟ لطفاً توضيح فرماييد.
ج - همانطور كه يادآور شدم، نخستين سفر من به زيارت خانه خدا در سال 1335 بود بعدها كه بطور مكرّر به زيارت اين مواقف و مشاهد مشرف شده‌ام، دگرگونى عجيبى در آثار اسلامى مشاهده كرده‌ام و بايد آن را يك نوع تراژدى و سوگنامه بنامم و آن اين كه امروز تحت پوشش توسعۀ مسجدالنبى و مسجدالحرام، كليۀ آثار اسلامى كه حاكى از اصالت اين دين است، به دست كلنگ ويرانگران سپرده شده و چيزى از آثار باقى نمانده است. اگرچه از هفتاد سال قبل به تخريب قباب ائمۀ بقيع و ديگر مراكز پرداخته‌اند، امّا قسمتى از آثار كه در نظر آنها شرك نبود تا اواخر باقى مانده بود؛ مانند مولد النبى در مكه و خانۀ بنى‌هاشم در مدينه و مدرسۀ امام صادق در محلۀ بنى‌هاشم و غيره. اينها بناهايى بودند كه اينجانب كراراً آنها را زيارت كرده و تبرك جسته بودم، امّا اخيراً تحت عنوان «توسعه!» همۀ اينها نابود شده و به صورت مصلّى درآمده است.
كسى مخالف با توسعۀ مسجد نيست. مسلماً آن ابنيۀ گذشتۀ مسجدين، براى مسلمانان امروز پاسخگو نيست ولى در عين حال مى‌توان ميان اين دو هدف (توسعۀ مسجد و حفظ آثار و اصالتها) جمع كرد.
در اينجا نكته‌اى را يادآور مى‌شوم و آن اين كه آيين مسيح - ع - امروز در جهان غرب به صورت افسانه‌اى درآمده؛ زيرا اثر ملموسى از مسيح در دست نيست. نه قبر خود و نه مادرش و نه حواريين معين نيست و كتاب او