194
87 - يَثْرِب:
از نامهاى قديمى مدينه، «يثرب» است. ابوالقاسم زجاجى مى‌گويد:
اوّلين كسى كه در اين سرزمين سكونت گزيد. يثرب بن قانية بن مهلاييل بن ارم بن عبيل بن عوض بن ارم بن نوح - عليه السلام - بود كه به نام او اين سرزمين «يثرب» شد وليكن چون رسول خدا - ص - بر اين شهر فرود آمد نامش را - طيبه و طابة - گذاشت. 1ابوعبيده گفته است: مدينه رسول خدا در گوشه‌اى از يثرب واقع شد. 2
در هر صورت «يثرب» از نظر لغوى از ماده «ثَرَبَ» به معناى فساد يا از تثريب گرفته شده به معناى جبران و مؤاخذه بواسطه گناهى كه انجام شده. و يا بر مى‌گردد به كسى كه اين شهر را بنا كرد و او انسانى غير موحد بود 3كه رسول خدا - ص - آن اسم را دوست نداشت لذا آن را طابۀ و يا طيبَه. ناميد. 4
88 - 89 - يَنْدَذْ، يَنْدَر. (تَنْدَدْ، تَنْدَرْ)
اولين اسم «يَنْدَدْ» از نامهاى فوق در روايت زيد بن أسلم ذكر گرديده؛ زيرا رسول خدا - ص - فرمود: «للمدينة عشرة أسماء؛ هى؛ المدينة، طيْبَة، طابة، مسكينة، جبار، مجبورة، يندد، و يثرب.» 5
و فيروز آبادى در كتاب خود مى‌گويد: «يَنْدَد» از نَدَد» مى‌باشد كه مدينه منورّه است و در ماده: «نَدَرَ» مى‌گويند يَنْدَرَ مانند هيئت حيدر است كه بر مدينه منوره نيز اطلاق مى‌شود. 6و در بعضى از كتب تاريخى نقل شد.
كه اين دو نام «تندد» و «تندر» مى‌باشد. 7و در پايان نامهاى مدينه، كلام سيد مرتضى علم الهدى - قدس اللّه روحه - را ذكر مى‌كنم كه فرمود: از نامهاى مدينه منورّه است نامهاى ذيل: