101در شمار «الا الذين» باشيم نه در زمرۀ «ان الانسان»23.
امام صادق پيشواى مذهب ما ضمن نامۀ مفصلى كه به شيعيان خود نوشته است چنين مىفرمايد: بدانيد كه اسلام تسليم و تسليم اسلام است. هر كس تسليم شد اسلام آورده است و كسيكه تسليم نشود براى او اسلامى نيست.
كسيكه دوست دارد دربارۀ نفس خود احسان كند بايد خدا را اطاعت كند، هر كس خدا را اطاعت كند به نفس خود احسان كرده است. از نافرمانى خدا بپرهيزيد كه هر كس خود را آلودۀ معصيت كند به نفس خود نهايت بدى كرده است، چه بين بدى و نيكويى واسطهاى نيست. . . در بلاهاى دنيا شكيبا باشيد كه تحمل اين بلا و سختگيرى بر خود در طاعت خدا و ولايت آنكه به ولايت او امر مىكند، در آخرت نزد خدا بهتر است از ملك اين جهان كه نعمت آن پىدرپى باشد، اما در نافرمانى خدا صرف گردد24.
در اين نامۀ مفصل، امام به شيعيان مىفرمايد كه ادب خدا و ادب ما اينست: اگر مىخواهيد خود را به ما ببنديد بايد به اين ادب خو بگيريد.
و امام هشتم به برادرش زيد چنين مىفرمايد: «اى زيد، اگر اعتقاد دارى كه تو نافرمانى خدا را بكنى و به بهشت بروى و پدرت موسى بن جعفر اطاعت خدا را كند و شبها قائم و روزها صائم باشد و به بهشت برود، پس تو نزد خدا از پدرت گرامىترى. . . به خدا قسم كسى به آن كرامتها كه نزد خدا است نمىرسد مگر به اطاعت و فرمانبردارى. . .»25 خدا ما را بخدمت مردمان موفق بدارد. آمين!
پاورقىها:
1. مقصود از نهضت سياسى چنانكه خواهم نوشت، قيام شيعيان آل محمد عليه حكومت نژادى است كه پايان آن به سود خاندان عباسى - عموى پيغمبر - بود.
2. مسائل كلامى شيعه در عصر ائمه - عليهمالسّلام - نيز مطرح بوده است. مقصود تدوين و تأليف كتابهاى كلام پس از غيبت كبرى است كه ديگر مستقيم يا غيرمستقيم دسترسى به امام ممكن نبود.