84گذارند تا از تمامى ملل و اقوام و همه شئون و مقامات و پستها و حاكميتها و محكوميتها، يك واحد تمام عيار خالص و مخلص و بى غل و غش در كمال يگانگى و برادرى و برابرى در شكلى واحد و ظاهر و طاهر، سپيد و درخشنده و خدائى... در پهن دشت بيكرانۀ سرزمين توحيد و حرم مقدس امن الهى به نمايش گذاشته شود... اين نمايش، براى هميشه، در ذهن و حافظه فرد فرد حاجيان حاضر در صحنه و نيز در حافظه كل جامعه اسلامى و نيز كل جامعه بشرى به عنوان يك منظره بديع و بى‌نظير و الهام بخش و آكنده از پيام صلح و دوستى و معنويت و اخلاص و يكتا پرستى خواهد ماند...
تلبيه:
«لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، ان الحمد و النعمه لك والملك لا شريك لك لبيك.»
تنها واجب حج كه از مقوله «لفظ» است و «كلام»، بجز نماز طواف كه همان نماز معمولى شناخته شده است، همين كلمات پر طنطنه و پر جلال و شكوه است! در سراسر حج، حاجى هيچ سخن و ذكر و ورد و دعاى واجبى بجز همين «لبيك» هاى واجب ندارد.
در حقيقت حج نمايش بيشترين «عمل» است همراه با «كمترين» و «كوتاهترين» گفتار!
فقها فرموده‌اند: مقدار واجب تلبيه، همان چهار لبيك اول است، اثر اين نواى هم آهنگ و با شكوه كه حاجيان در اخلاصى بى‌نظير با صداى بلند، هم آوا تكرار مى‌كنند در تلقين روح اطاعت و پيروى از فرمان خدا و اجابت دعوت پروردگار، چيزى نيست كه بوصف آيد يا قلم و بيانى بتواند به ژرفاى آن برسد و بازگو كند. سخن در اين باره‌ها بسيار فراوان‌تر از اين است كه با اسف، در مجال اين مقال نيست.
عرفات:
عرفات، سرزمين شناخت، سرزمين اولين انسان، كه هبوط كرد و دوباره راه صعود بازگرفت... سرزمين آدم و ابراهيم و محمد(ص)، سرزمين تجلى كامل جبرئيل بر پيغمبر، سرزمينى بر و برهوت، بى‌هيچ نشانه و ساختمانى... در اينجا انسان است و زمين و آسمان... كدام سرزمين است كه آدمى را بدينگونه در متن خلقت طبيعى و حقيقى‌اش قرار دهد؟ ... عصر درخشندۀ بازگشت و توبه و انابه... در عهد بازسازى و تكوين شخصيت جديد... اينجا جايگاه اعلام ابدى احكام و اسلام توسط آخرين سفير وحى الهى است.
در اينجا آدمى در هاله‌اى از عظمت و سكوت، الهام و معنويت، انديشه و تامل، راز