158چند قلعۀ كوچك خيبر را بازسازى كردهاند و خانهها گلى است، قلعۀ «قموص» درى سنگى دارد كه در خيبر است؛ روز فتح خيبر على(ع) آن را از جاى كنده و به منزله سپر در دست مىگرداند.
منطقۀ خيبر و فدك، خوش آب و هوا و كوهستانى و پر از سبزه و درخت است. مرا به ياد «خوانسار» انداخت با همان چشمهسارها و همان سبزه زارها و همان نسيم خنكى كه از لابلاى درختها و جويبارها به مشام مىخورد و آدم را تر و تازه مىكند.
چندى در آن قلاع گشتم. مسكون نيست و قصبۀ خيبر در جايى دورتر از قلعهها ساخته شده است.
همۀ يهوديان را پيغمبر(ص) بعد از فتح خيبر در سال هفتم از خيبر بيرون كرد و بعدها از عربستان نيز بيرون رانده شدند. «فرانكلين روزولت» با «عبدالعزيز» مذاكره كرد كه اين ناحيه را به مبلغ 20 ميليون پوند استرلينگ به خاطر همسرش «النور» كه يهودى است بخرد ولى آن ملك مسلمان با كمال نيازى كه آن زمان (قبل از كشف نفت ظهران) به پول داشت حاضر به اين معامله نشد.
بارى صبحانه را در خيبر خورديم و به سوى «تيماء» رهسپار شديم. «تيماء» تا مدينه 400 كيلومتر مسافت دارد. از قديم محل تجمع اعراب باديه در فصل تابستان و ييلاق ايشان بوده كه در اشعار خود از آن بسيار ياد كردهاند؛ مخصوصاً مجنون عامرى آنجا را ميعاد عشاق ياد كرده است.
در «تيماء» آثار ويرانهاى هست كه گويند باقى مانده قلعۀ «ابلق سموئل» است .
اين قلعه در دامنه كوهى بسيار كوتاه و تپه مانند واقع است. «سَمَوْئل بن عاديا» شاعر يهودى عصر جاهلى به اين كوه بسيار مىنازد و مىگويد:
«لنا جَبَلٌ يَحتلّه من نجيُرهُ.»
«ما كوهى داريم كه هر كس را بخواهيم در آن پناه مىدهيم.»
«منيع يَرِّدُ الطرفَ وَ هوَ كليل.»
«اين كوه آنقدر بلند است كه نگاه را از خود خسته باز مىگرداند.»
و در حقيقت اين كوهى را كه شاعر با اين عظمت از آن ياد كرده، تپه كم ارتفاعى بيش نيست...
چاهى نيز در اين محل هست كه منسوب به سموئل است و بسيار بزرگ و پرآب و به نام «چاه سموئل» معروف است. خود سموئل دربارۀ آن چاه و قلعۀ تيماء گفته است:
«و فيتُ بادرع الكندى انى.»
«به زرههاى «امرؤالقيس» كندى وفا كردم.»
«اذا ما خان اقوام وفيت.»
«اگر اقوام ديگرى خيانت كردند من به عهد