154تمام اين بزرگواران، جدّى‌ترين و پربارترين بخشهاى زندگى خود را در راز و نياز و توسّل و اشك در درگاه الهى گذرانده‌اند.
خوشا كسانى كه شيوۀ بشكوه و بلند آنان را همان از ايام جوانى سرمشق خود قرار مى‌دهند كه بقول ميرابوطالب ترشيزى: آنكس كه هميشه ديدۀ تر دارد
بقول صائب: به‌ذوق مطرب و مى، روزها به‌شب كردى شبى به ذوق مناجات كردگار مَخْسب
ميقات - شاعران و نويسندگان و هنرمندان چه رسالتى در گسترش فرهنگ حج دارند و به طور كلّى جنابعالى سيماى حج را در ادبيات فارسى تا كنون، چگونه ارزيابى مى‌كنيد؟
بايد عرض كنم كه در ادبيّات گذشتۀ ما، شعرهايى وجود دارد كه يا گويندگان آنها خود، به پيروى از اباحيگرى و با روحيّۀ «صلح كل»، نسبت
به واجبات از جمله حجّ كم توجّهى بلكه بى‌لطفى كرده‌اند و يا خوانندگان چنين برداشتهايى از آن اشعار مى‌كنند.
در دستۀ اوّل بايد شعرهايى نظير اين شعر سحابى استرآبادى را نام برد: هر چيز كه جز خداى، نامى چند است
از دستۀ دوّم، مى‌توان مثال‌هاى بيشترى ذكر كرد؛ گويندگان آنها هم، عرفا يا دانشمندان بزرگ بوده‌اند و مقصود آنان از شعرى هم كه سروده‌اند، با مقصود شعرهايى كه در دستۀ اول ذكر كرديم، فرق ماهوى دارد؛ امّا در نزد برخى پخته‌خواران و خام فكران، برداشتِ نادرست مى‌تواند داشت؛