1621358ش.) عباسيان، قسمت قابل توجهى از خزانه را صرف امور حج مى‌كردند كه علاوه بر مخارج ياد شده، بخش‌هايى نيز براى كمك به اهل حرم مكه و مدينه و به عنوان صدقات در اين دو شهر مقدس صرف مى‌شد. مقدار قابل توجهى نيز به قبايل بدوى داده مى‌شد تا از غارت كاروان‌هاى حج و ايجاد ناامنى چشم‌پوشى كنند. (جعفريان، رسول، راه حج، ص49 ، 1389ش.) مناسبات ايران با حجاز در اين عصر با سياست عباسيان پيوند داشت، ايرانيان در اين عصر، بر خلاف دورۀ امويان، با توجه به نقش بزرگى كه در سقوط بنى اميه داشتند، در دستگاه عباسى، حضور جدى مى‌يافتند.

ابومسلم خراسانى نخستين ايرانى در عصر عباسى بود كه به عنوان صاحب منصب در حجاز مطرح گرديد. او در سال 136هجرى قمرى به حج رفت و اقداماتش در حجاز و مسير حج عبارت بود از:

الف) حفر چاه‌هاى مختلف و رفع كمبود آب؛

ب) كمك به اعراب در منازل مختلف سفر؛

ج) هموار كردن راه حج.

برمكيان:

دربارۀ ارتباط برمكيان (دانشنامه حج و حرمين شريفين، ج4، صص93 - 85 ، 1392ش.) با حجاز، گفته‌اند كه آنان سفرهاى متعددى به حرمين داشتند. يحيى به سال 181ق. پس از جلب رضايت هارون، ضمن حج گزارى، به مدت يك سال در مكه اقامت كرد. (الدمشقى، ابن كثير، ج10، صص 177 و 179، 1407ق.) وى سفرهاى ديگرى نيز به حرمين داشت. از خدمات يحيى در حرمين به موارد زير مى‌توان اشاره كرد:

الف) قسطبندى ماليات ساكنان حرمين؛ (جهشيارى، الوزراء و الكتاب، ص 114، بى‌تا.)

ب) ايجاد بوستانى در ناحيۀ فخ و شكافتن كوه حزنه براى هموار ساختن مسير فخ؛ (ازرقى (م248ق.)،/ رشدى الصالح، ج4، صص 212 و 213، 1415ق.)

ج) ساخت آبشخورى براى حاجيان مشهور به «سقايۀ ابن برمك» در نزديك يكى از انصاب (نشانه‌هاى) حرم بود. (ازرقى (م248ق.)،/ رشدى الصالح، ، ج2، ص 190 ، 1415ق./ ابن رسته، ص 56 م قرن 3ق. ، 1892م.)