148به دست عرب دهد، بر مضمون آنكه مطّلع شود، بلاخلاف با حاجى كار ندارند و از حمله‌دار خواهند مطالبه نمود و مى‌گيرند و حاجى سالم در مى‌رود و اگر چيزى در دست نباشد، خالى از معركه نخواهد بود. از سياه هم اخوه نمى‌گيرند و نبايد داد. نه قرارى دارد و نه حكايتى. حقّ مقام ديدۀ بصيرت ندارد، در حقيقت روهاى باطن همه سياه است. آواره شدگان در صحراها با گروه مختلفه به سر مى‌برند، شايد قلبى و روى سياهى سفيد كنند. بايد از هيچ كدام مطالبۀ اخوه ننمايند.
واى بر احوال آن گروهى كه روسياه رفته سياه‌تر و روسفيد رفته، سيه روى‌تر برگردند. مثل من روسياه كه به روسياهى رفتم، سيه‌روى‌تر برگشتم.
اى مؤمنين و مؤمنات، هوا و هوس نفسانى و ريا و عُجب جسمانى و كثافت روحانى را كنار گذاشته، با خدا باشيد و رو به او كه مى‌رويد، به نيت خالص و خلّص برويد. ذهاب و اياب حركت و سكون را بى رضايى خالق خود مكنيد، و اجر خود را ضايع، بل أضيع نخواهيد و به ندامت ابدى مبتلا نگرديد كه بعد از انتقال سودى نخواهد بخشيد.
با كلّ موجود در صلح باشيد، حتّى حيوانات سفر. سفرى است كه محلّ امتحان است. بسيار نفس مى‌خواهد به رضاى جناب اقدس الهى رفتار كند. حوصله و صبر ضروره در كار است. هيچ كس را نديدم و نشنيدم موافق مراجعت كند، بالاخره مخالف ديدم و اكثر مخالف را با عراق و عراقى اخت يافتم. نمى‌دانم اهل عراق مخالفت را چرا ترك نمى‌نمايند. در ورطۀ راستى به مالفت [كذا] در زمين حجاز به سر نمى‌برند و اكثرى عالم بى‌عمل‌اند و بگو چه ابوالچب [كذا] زده از زمره خاصى به درياى معاصى و نسناسى غوطه‌ور مى‌خواهند بشوند. آيا چه خواهند كرد روزى كه از خالق اكبر ندا آيد: (أَلْقِيٰا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفّٰارٍ عَنِيدٍ) ؛ يعنى بيندازيداى خازنانِ جهنّم كلّ آن‌ها را كه از جمله كفّارند و از آن‌هااند كه حق را پوشانده و دشمنى با ائمّۀ اطهار دارند. بعد از آنكه فرا گرفت قهر حضرت قهّار، كفّار را خطاب به سيد ابرار نموده، اخبار از حالت آن اشرار كرده مى‌فرمايند كه (يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ) يعنى روزى كه مى‌گويم جهنّم را، آيا سير شدى؟ در جواب خواهد گفت: آيا زياده از اين را قهر نخواهيد فرمود؟ واى بر كردار و احوال بى‌مآل ما، نستجيربالله! چرا از گروهى نباشيد كه شاد شويد از اعمال پسنديدۀ خود و منتظر اين فقره باشيد و از آن گروه محسوب شويد كه (وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ ) يعنى خلق كرده است خداوند عالم،