140

[سامرا]

آبادى سُرّمَن رأى به قدر پانصد خانه‌وار مى‌شود، به طريق قصبه جايى است. سابقاً در عهد دولت خلفاى بنى عباس شهر عظيمى بوده است. الحال هم از خرابه‌ها و آثار آن معلوم است. اهل آنجا كلاً بر خلاف كاظمين - عليه السلام - است، هر چند موافق ادّعا مى‌گويند: ما اهليم، وليك نااهل‌ترند از همۀ اهل آن سامان. قليلى دكاكين دارد. صحن بسيار وسيعى با روحى كه رشك افزاى فردوس برين است. سرداب مبارك كه محلّ غيبت كبراى قائم آل محمد - عليهم السلام - است، خارج از بقعۀ مباركۀ عسكريين - عليهما السلام - مى‌باشد. خارج و داخل محسوب است. مسجدى است بسيار عالى، جامع آن آبادى محسوب مى‌شود. همان‌جا واقع است. سرداب كوچك و شيرين خوش وضعى است. عبورُ مرور زوّار بسيار مى‌شود، وليك توقّف كمتر مى‌نمايند. زياده از سه روز و چهار روز نمى‌مانند. به قدر كفايت متردّدين و توقّف ايشان، اشياى ضروريه يافت مى‌شود. خلق مطيع جذّابى دارد. به هر قسم باشد جذب درهم و دينار را به انهاى ]انحاى[ مختلفه مى‌كنند، اگر چه به لعن و سلام باشد مطلقاً.

[از كاظمين به كربلا]

كربلاى معلاّ شانزده فرسنگ است از كاظمين(عليهما السلام). مصيب قريه‌اى است در سر راه، مشتمل بر نخلستان‌ها و آبادى بدى ندارد و در جنب آن، بقعه‌اى است كه دو جگرگوشۀ حضرت فاطمه زهرا(س) اطفال مسلم شهيد(ع) مدفون‌اند. زيارت آن‌ها لازم است. اعراب بسيار در حوالى آن سكنا دارند. بايد به احتياط از آنجا آمد و شد نمود، بلكه از بغداد الى كربلاى معلاّ همين احتياط را بايد كرد. جسرى واقع است بر شطّ فرات، از مسافر غُربا نفرى يك صاحبقران كه يك هزار دينار باشد، باج مى‌گيرند و همچنين در مراجعت و پنج فرسنگ است الى كربلا، به قدر دو فرسنگ كه شخص خارج از مصيب شد، باغات كربلا و سواد آن به نظر مى‌آيد و مناره‌ها و گنبدهاى مبارك حضرت سيدالشهدا و حضرت عباس(عليهما السلام) نمايان است. خوشا برآن چشمى‌كه منوّر شود بر آن آثار عظمت، اللّهمّ ارزقنا بجاه محمد وآله(ص) .

تا به پل سفيد كه مشهور است، به نظر است. از حدّ پل داخل كوچه باغ‌هاست الى شهر. باغ بسيار مشتمل بر بعضى فواكه، خصوصاً خرما، سبزى‌هاى بسيار، باغات با صفا. آب آن‌ها كلاً از چاه است. به چرخ گاو مى‌كشند. سيراب مى‌شود.