136هدف اين قبيل سفرنامهها، همان طوركه بارها يادآور شدهايم، ارائۀ اطلاعات بهكسانى است كه قصد سفرهاى حج در سالهاى آينده دارند. نويسندۀ ما كه اهل فضل بوده، در اين باره دقت جالبى به خرج داده و بهويژه در بخش هزينهها، سعى كرده گزارش دقيقى از آنچه در اين سفر از كيسه حاجى خواهد رفت ارائه كند. در ضمن، راه اشتباهات احتمالى را براى پرداختهاى بىدليل بر او روشن كند تا مبادا پول اضافى بپردازد. وى همچنين به مقايسه ميان پولهاى مختلف ايرانى و عثمانى و فرانسوى پرداخته و در اين باره سعى مىكند اطلاعات لازم را براى محل تبديل نشان دهد.
از اين سفرنامه تنها يك نسخه در كتابخانه ملى مىشناسيم كه متن حاضر بر اساس آن فراهم شده و ان شاءالله بخشهاى ديگر سفرنامهاى آن، در شمارۀ آتى مجلۀ ميقات به چاپ خواهد رسيد.
***
مقدمه مؤلف
بسم الله الرحمن الرحيم و به نستعين؛ الحمد لله الذي خلق الموت و الحياة، و الحمد لله الذي أمر بإرسال خاتم الأنبياء بالطاعات؛ من الحجّ و العمرة، و أداء الصلاة، و قضاء الخمس و الزكاة، و الصلاة و السلام عَلَى محمد أشرف المخلوقات، و عَلَى آله و أصحابه، الذين هم منبع الفضل و الكمالات، و أسأل الله من أن تفضّل عَلَى سلطان زماننا «محمد» بمحمد و آله الذين هم معدن الجود و الكرامات.
اما بعد؛ چنين گويد خاطى درگاه سبحانى و عاصى طريق و طريقت احكام ربانى و تارك حقايق و حقيقت حقّانى، كيكاووس ميرزا، طائف بيت الله الحرام و زائر قبور ائمۀ انام ابن الخاقان المبرور والسلطان المغفور، السلطان بن السلطان، فتحعلى شاه قاجار- نوّر الله مرقده و اعلى مقامه بجاه سيدنا محمد(ص) - در سال 1253 هجرى عزم سفر بيت الله نمودم. توفيق الهى رفيق و مراحم پادشاهى معينم گرديده، اذن دعاگويى حاصل نموده، احرام باطنى طوف كعبه را بسته، لبيك گويان مشغول تدارك و تهيۀ سفر گرديدم؛ بدانچه لازم سفر بود از دارالخلافۀ طهران سرانجام نموده، بناى حركت را گذاردم و شبى را غوطهور درياى فكر و خيال گشتم؛ آيا از كدام راه آغاز رفتن كنم؟! توفيق رفيقم آمده، راه عتبات عاليات را پيشنهاد خاطر كردم و در اين.... دوستان چند مانع آمدند كه راه عربستان خالى از خوف و خطر نخواهد بود. لهذا بنا را بر استخاره گذاردم. چون عنايت احديت و توفيق ابديت بهسرحدّ