141كنند.
فصل چهارم در بيان مساجد اربعه و غيره
بدان كه مساجد اربعه در زمان جنگ خندق پيدا شده؛ چرا كه هر يك از رؤوس در موضع خود مسجدى على حِدَه ساختهاند و نماز به جماعت مىگزاردهاند و حضرت - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - نيز در آن مساجد نماز كردهاند.
و سبب انعقاد خندق آن شد كه چون در سال پنجم از هجرت، كفار از مكه بىحد و غايت آمدند، لشكر جرّار اسلام كم بودهاند. حضرت - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - به موجب امر «وَ شٰاوِرْهُمْ فِي اَلْأَمْرِ» به اصحاب در آن باب مشورت نمود، هر كسى تدبيرى مىفرمودند و رأى مىنمودند. و رأى سلمان - رضى الله عنه - به كندن خندق بود. حضرت - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - رأى او را پسنديدند و در حقّ او دعا كردند و او را به شرف «سلمان منّا 1أهل بيت» ، مشرف گردانيده، امر به كندن خندق نمودند.
و آن موضع در جانب مغربى قلعه مدينه است در دامنه جبل سلع. در ميان مساجد و قلعه، مسجد انصار و غار كهف است. مسجد انصار آن را مسجد بنى حرام گويند. چون انصار سيد مختار - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - در آن كنار به جهت حراست لشكر جرار از كفار استقرار داشتند، انصار به مسجد اشتهار يافت. بنى حرام اسم قبيله است و حرام ضدّ حلال است و اين اسم است شايع ميان عرب.
كهف بنى حرام در كنار آن كوهى كه در يلى مسجد مذكور است، غارى است كه آن را «كهف بنى حرام» نامند. حضرت - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - در آن غار شبهاى حفر خندق مىبودهاند و وحى آنجا نازل مىشد.
اما بيان مساجد اربعه
2
مسجد سيدنا ابابكر در كمر كوه است؛ در ابتداى آن موضع است، در يمين رونده از جانب مدينه. اما صاحب تاريخ تصريح بر تصحيح اين مسجد نكرده است و گفته كه مردم آن را مسجد ابابكر مىنامند، شايد كه خوابى، سبب تسميه او باشد به اين اسم، چرا كه مجدد اين مسجد از