97مند خواهد شد.
اين كاركرد را مىتوان كاركردى فراگير دانست كه همۀ حوزهها را در بر مىگيرد و چيزى را فروگذار نمىكند. در آيات مختلف قرآنى، به مسألۀ دستگيرى تنگدستان 1و منافع بسيارى كه براى مردمان است 2و نيز رشد و رونق كسب و كار 3و افزايش تجارت 4و تقويت پايۀ فرهنگ جامعه پذيرى و قوام جوامع و همبستگى اجتماعى 5و برخوردارى از بركات و منافع كوتاه و بلند مدت 6و رهايى از تحريمهاى دشمنان با افزايش تبادل اطلاعات علمى و اقتصادى و توليد علم 7و تنظيم امور اساسى جامعه، حتى در حوزۀ فردى و شخصى 8و مانند آن اشاره شده است.
7. افزايش تعاون
يكى ديگر از كاركردهاى اجتماعى حج را مىتوان مسألۀ تعاون و همكارىهاى مختلف در حوزههاى متعددِ زندگى برشمرد. حج بهگونهاى تنظيم شده و آيينهاى آن داراى امورى است كه مسألۀ تعاون و همكارى را تقويت مىكند و موجب اجراى كارهاى شايسته و احسان و نيكوكارى مىشود.
بخشش و قربانى و تقسيم آن در ميان مردم؛ به ويژه تنگدستان، به معناى دستگيرى و تعاون است. وقتى در مهمترين عمل حج، مؤمن موظف مىشود تا حيوانى سالم و كامل را ذبح كند و گوشت آن را به بينوايان دهد؛ اين انديشه در وى تقويت مىشود كه تنها نبايد در مقطع كوتاهى و براى رهايى از گرسنگى به او كمك كرد، بايد كارى كرد كه از فقر و فاقه درآيد. اينگونه است كه فكر تعاون و همكارى اجتماعى براى از ميان بردن فقر در انسان تقويت مىشود. انديشه براى بينوايان در كوتاه مدت (سير كردن شكم) موجب مىشود تا در انديشۀ رهايى او از فقر برآيد. اينگونه است كه تعاون و همبستگى اجتماعى در اعمال خير و نيكوكارى در ميان مردمان افزايش مىيابد. 9
* پوريا (1387) 10نيز در زمرۀ پژوهشگرانى است كه براى حج كاركردهايى