145مربوط به حج، بارها از ذكرالله سخن رفته، نشانۀ آن است كه در اين خانه و به بركت آن، بايد هر عامل غير خدا از صحنۀ ذهن و عمل مسلمين زدوده شود و بساط انواع شرك از زندگى آنان برچيده شود. در اين محيط، محور و مركز هر حركتى خداست و طواف و سعى و رمى و وقوف و ديگر شعائر الله حج، هر يك به نحوى نمايش انجذاب به «الله» و طرد و نفى و برائت از «انداد الله» است.» 1
3. سعى، محلّ فرو ريختن قيد و بندهاى شيطانى
كوه صفا و مروه به ما درس مىدهد كه براى احياى نام حق و به دست آوردن عظمت آيين او، همه، حتى كودك شيرخوار تا پاى جان بايستند. سعى صفا و مروه به ما مىآموزد در نوميدىها بسى اميد است! هاجر، مادر اسماعيل در جايىكه آبى به چشم نمىخورد تلاش كرد و خداوند نيز از راهى كه هاجر تصور نمىكرد، سيرابش نمود. سعى صفا و مروه به ما مىگويد: روزگارى بر فراز آنها بتهايى نصب بود اما امروز در اثر فعاليتهاى پىگير پيامبر (ص) شب و روز در دامنهاش بانگ لا اله الا الله طنين انداز است. آرى، قيد و بندهاى شيطانى و طاغوتى، همه در هم ريخت و به گفتۀ امام خمينى (رحمة الله عليه) :
«در سعى بين صفا و مروه، با صدق و صفا سعى در يافتن محبوب كنيد كه با يافتن او، همه يافتهاى دنيايى گسسته شود و همه شكها و ترديدها فرو ريزد و همۀ خوف و رجاهاى حيوانى زايل شود و همۀ دلبستگىهاى مادى گسسته شود و آزادگىها شكفته گردد و قيد و بند شيطان و طاغوت كه بندگان خدا را به اسارت و اطاعت كشند، در هم ريزد.» 2
4. منا قربانگاه عاشقان
ذبح قربانى، رمز گذشت از همه چيز در راه معبود است. مظهرى است براى تهى ساختن قلب از غير ياد خداوند. در منا محبوبترين چيزها در راه خدا