74مغرب عربى و شهرهاى مكۀ مكرمه و مدينۀ منوره و حتى كشور مصر، كمك مى كرد.
منابع تاريخى ليستى طولانى از نام دانشمندانى مغربى را در اختيار ما قرار مى دهند كه براى خدمت به مسلمانان در نقش هاى استاد، مفتى، امام جماعت و قضاوت و. . . در مصر سكونت كرده ا ند.
دانشمندانى چون ابو الخير تينانى (متولد 1343ق.) از جمله مشاهيرى بودند كه در طليعۀ قرن چهارم هجرى در مصر اقامت كردند. يكى از مهم ترين دلايل استقرار دانشمندان مغربى در مصر اين بود كه كشور مصر در مسير حركت آنان به سوى مسجد الحرام در مكۀ مكرمه و مسجد النبى (ص) در مدينۀ منوره قرار داشت. 1
روابط فرهنگى ميان كشورهاى مغرب عربى و مصر در عصر مرينى و مملوكى شكوفايى چشمگيرى داشت. اين شكوفايى، مرهون ارتباط علمى ا ى بود كه علماى مغرب در آن زمان به آن اهميت فراوان مى د ادند و در سفرهاى متعدد و پى در پى خود به مصر به آن تحقق مى بخشيدند. با كمى تأمل در مى يابيم كه تعداد سفرهاى علماى مغرب به مصر، بيش از سفرهايى بودكه دانشمندان مصر به كشورهاى مغرب داشتند؛ دليل اين اختلاف ميان سفرها اين است كه علماى مصر با هدف رسيدن به شرق جهان اسلام و به منظور اداى فريضۀ حج، تحصيل علم و دانش، خريد و فروش و تجارت و يا شركت در جهاد در راه خدا در برابر دشمنان صليبى - كه به كشورهاى اسلامى مصر و شام حمله كرده بودند - سفر مى كردند. افزون بر اين كاروان هاى حاجيان كشورهاى مغرب، شامل تعداد زيادى از دانشمندان و طلاب علم بود كه به تحقق دو هدف مقدس چشم اميد داشتند:
1. انجام حج و زيارت بيت الله الحرام.
2. كسب علم، اندوختن زاد و توشه از علما، دريافت اجازه نامه هاى علمى از اساتيد بزرگ، شنيدن روايات، حفظ اسانيد روايات و آگاهى از تأليفات علمى و ادبى؛ زيرا منابع اسلامى از شكوفايى علم و دانش در اين دورۀ زمانى در شرق جهان اسلام خبر مى د هند. 2
در نتيجۀ اين ارتباط علمى ميان علماى مغرب و دانشمندان كشور مصر، هر دو طرف از دانش يكديگر استفاده كردند، كرسى هاى تدريس در مدارس، دانشگاه ها و مساجد فعال شد و اين نهضت علمى به ديگر كشورهاى اسلامى منتقل گشت. دانشمندان مغربى نيز بعدها با اقامت دائم يا موقت خود، اشتغال به علم و آموزش و تأليف كتاب هاى علمى در كشورهاى شام و حجاز، اين نهضت علمى را به اين كشورها منتقل كردند و پس از آن در بازگشت، اين دستاوردها را به كشورهاى