173پيشنهاد نگارنده اين است كه تشخيص استطاعت بدنى زائرانِ مسن و ناتوان، تنها بر عهدۀ پزشك كاروان نباشد، بلكه اين كار را هيأت منتخبِ هيأت پزشكى در مراكز استان ها به عهده بگيرد.
3. رازدارى يا محرميّت
از خصوصيت ها و ويژگى در اخلاق پزشكى، رازدارى پزشك است؛ گاهى شخصى مى خواهد ديگران از بيمارى وى آگاه نشوند اما لازم است بدون ترس و نگرانى آن را با پزشك در ميان بگذارد و در عرف مشهور است كه پزشك محرم و رازدار افراد است.
برخى از مردم تصور مى كنند، پزشك نسبت به زنان مانند محارم است و رعايت محرميت در مطبّ لغو شده است! در اينجا شايسته است ميان «رازدارى» و «عدم محرميت فقهى» تفاوت قائل شويم.
4. تبيين موضوع نه تعيين تكليف
برخى از زائران، با اندك دشوارى و مشقّتى كه برايشان پيش مى آيد، دست به دامن پزشك و روحانى كاروان مى شوند؛ مثلاً اظهار مى كنند: نمى توانم رمى جمرات كنم، نمى توانم پياده طواف كنم و. . . اما ديده مى شود كه برخى از همين افراد توان رفتن به بازار و گشت و گذار در آن را دارند! مثلاً گاهى زائرى را با ويلچر به سعى برديم و روز بعد ديديم همين شخص در سعى الأسواق، با بارگران، در تكاپو است!
برخى از زائران كه اين روحيه را دارند، در پى آن ا ند كه هم حج صحيح انجام دهند و هم عذر موجّه براى خود بتراشند و بالاخره نزد خود قانع و راضى هم باشند كه به تكليفشان عمل كرده ا ند! در چنين مواردى، هشيارى و زيركى پزشكى اقتضا مى كند كه فتوا ندهد؛ مثلاً بگويد: شما كه ناتوانيد از همين چادر منا هم كه به طرف جمره سنگى پرتاب كنيد كفايت مى كند. يا شما بايد نايب بگيريد و. . .
فقط موضوع را مشخص كند كه: به تشخيص من اين شخص در اين حال، توان اين مقدار پياده روى ندارد. يا توان دارد؛ زيرا بَلِ الإِنْسانُ عَلي نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ * وَ لَوْ أَلْقَي مَعاذِيرَه ُ .
روحانى هم مى بايد فقط حكم و موضوع را بگويد، مثلاً: براى هركس اين مسير، غير قابل تحمل است يا اين كار غير قابل تحمل است ولو با استمداد از ديگران، فلان تكليف، تغيير مى كند. ولى نبايد بگويد: شما اين گونه هستيد يا نيستيد.