36اُم‌الحسن، دختر امام حسن (ع) همسر عبدالله بن زبير بود. از اين‌رو، وقتى عبدالله كشته شد، زيد خواهرش را همراه خود از مكه به مدينه آورد و متولى صدقات پيامبر (ص) شد. ¹

وقتى سليمان بن عبدالملك (99 - 96ق.) به خلافت رسيد، به عامل و حاكم خود در مدينه نوشت: «أَمَّا بَعْدُ، فَإِذَا جَاءَكَ كِتَابِي هَذَا، فَاعْزِلْ زَيْداً عَنْ صَدَقَاتِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) وَ ادْفَعْهَا إِلَى فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ رَجُلاً [رَجُلٍ] مِنْ قَوْمِهِ وَ أَعِنْهُ عَلَي مَا اسْتَعَانَكَ عَلَيْهِ وَ السَّلاَم» ؛ ²«هنگامى كه نامۀ من به تو رسيد، زيد را از توليت صدقات رسول الله عزل كن و توليت او را به شخصى كه از خويشاوندان اوست واگذار، و وى را در اين امر معاونت و مساعدت كن.»

حاكم مدينه دستور خليفه را به اجرا گذاشت و زيد را از توليت صدقات رسول الله عزل كرد و ديگرى را متولى آن ساخت. آنگاه كه خلافت به عمر بن عبدالعزيز رسيد، نامه از طرف او به والى مدينه آمد كه در آن نوشته شده بود: «أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ زَيْدَ بْنَ الْحَسَنِ، شَرِيفُ بَنِي هَاشِمٍ وَ ذُو سِنِّهِمْ، فَإِذَا جَاءَكَ كِتَابِي هَذَا، فَارْدُدْ عَلَيْهِ صَدَقَاتِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) وَ أَعِنْهُ عَلَى مَا اسْتَعَانَكَ عَلَيْهِ، وَ السَّلاَمُ» ؛ ³«زيد بن حسن، شريف بنى هاشم و مسن‌ترين آن‌ها است، هنگامى كه نامه‌ام به تو رسيد، صدقات رسول الله را به او برگردان و در اين امر يارى‌اش نما. . . .» ⁴

ظاهراً زيد بن امام حسن (ع) تنها متولّى صدقات پيامبر (ص) بوده و در همين دوره، توليت فدك به دست فرزند برادرش داود بن حسن مثنّى بن امام حسن (ع) بوده كه از سوى عمر بن عبدالعزيز منصوب گشته و يا از سوى عبدالله محض بن حسن مثنى نيابت داشته است. اما طبق روايتى كه عطاردى آن را نقل كرده، زيد متولّى صدقات امير مؤمنان على (ع) نيز بوده و اين نشان مى‌دهد كه بخشى از فدك هم در دستان زيد بوده است.

ابو معشر ⁵گويد: «حضرت على (ع) مقرر كرده بود كه بايد توليت صدقات او در دست اهل فضل و كمال از فرزندان او باشد. راوى گويد: توليت صدقات آن حضرت در زمان وليد بن عبدالملك، به زيد بن حسن (ع) رسيد. در اين هنگام ميان او و ابوهاشم عبدالله بن محمد حنفية بن امام على (ع) بر سر توليت و تصدى صدقات، اختلاف به وجود آمد. ابو هاشم به زيد گفت: تو مى‌دانى كه ما در حسب و نسب با هم فرقى نداريم. تنها جهتى كه تو را بر من فضيلت مى‌دهد اين است كه تو از فرزندان فاطمه هستى و من از اين شرف بهره‌اى ندارم. ولى اين صدقات كه اكنون موجود است، از فاطمۀ زهرا نيست، بلكه به امير مؤمنان، على بن