143
اوج گرفتن انسان در حج
گفت و گو با حضرت آيت الله عراقچى
خداوند اين شايستگى را به آدمى داده است كه اوج بگيرد و آسمانى شود و از سلطۀ شيطان رهايى يابد. از اعمالى كه در انسان تغيير ايجاد مى‌كند و برايش بال پرواز مى‌شود، حج است. البته اين زمانى است كه زائر خانۀ خدا آگاهى كامل از اعمال و مناسك حج داشته باشد و سرّ طواف و سعى و وقوف و رمى را بداند.
«اوج گرفتن انسان در حج» موضوع گفت وگويى است با حضرت آيت الله عراقچى كه به وسيلۀ حجت الاسلام و المسلمين رحيم كارگر انجام شده و اكنون از نظر شما مى‌گذرد:
*خداوند متعال دستورات عبادى گوناگونى براى انسان‌ها قرار داده كه از جملۀ آن‌ها حج است، به نظر شما حضرت‌عالى، فلسفۀ اين عبادات چيست و در واقع چه اهدافى را دنبال مى كنند؟
* پاسخ: انسان آنگاه كه به دنيا مى‌آيد، استعدادهاى بالقوه‌اى دارد كه اگر در مسير تكامل قرار دهد، شاخ و برگ پيدا مى‌كند و ميوه‌هاى ارزشمندى مى‌دهد. پس آن‌چه به صورت بالقوه در انسان وجود دارد، بايد در اين دنيا آن را به صورت بالفعل درآورد و تمام دستورات الهى در مورد اين است كه انسان، استعدادهاى بالقوۀ خود را به شكل بالفعل درآورد و اين، راه خاصى دارد. تمامى دستورات عبادى براى شكوفا كردن استعدادهاى انسان است.
انسان از همان آغاز، براى گذران زندگى خود، از حيوانات، جمادات و. . . استفاده مى‌كرد تا امروز كه ماشين و هواپيما و. . . را هم ساخته است، اما روشن است كه پيشرفت انسان به وسيلۀ اين موارد نيست، بلكه پيشرفت جمادات و. . . به وسيلۀ انسان است. اكنون بايد ديد كه انسان چه پيشرفتى كرده و در خودِ انسان چه چيزى وجود دارد كه بايد بروز پيدا كند؟ تنها انبياى الهى به وسيلۀ وحى انسان را راهنمايى مى‌كنند تا استعدادهاى بالقوۀ خود را به شكل بالفعل درآورد. وقتى درونيات حضرت آدم براى فرشتگان جلوه‌گر شد و آن‌ها ديدند كه خداوند همۀ اسماى الهى را به آدم (ع) عرضه كرده و او را جميع اسماى الهى قرار داده و مقامى داده كه هيچ كدام از آن‌ها ندارند، بلافاصله او را تعظيم و سجده كردند.
*با توجه به مطالبى كه فرموديد، شناخت اين امور از چه راهى ممكن است؟
* پاسخ: شناخت اين امور، تنها از طريق وحى انجام مى‌شود. فقط انبيا مى‌توانند به وسيلۀ وحى الهى، انسان‌ها را پرورش دهند. پس اگر انسان بخواهد درونياتش را بروز دهد، بايد تسليم انبيا و وحى الهى باشد.
*اين مسأله در خصوص حج چگونه بررسى مى‌شود و شناخت اعمال حج و پى بردن به اسرار آن، چگونه انسان را حركت مى‌دهد و او را به خدا نزديك مى‌كند؟
* پاسخ: انبيا دستورات مختلفى از سوى خداوند دارند؛ مثلاً در خصوص حج، معارف زيادى دارند. نخست اين‌كه به انسان مى‌گويند احرام ببند و مُحرم شو. احرام يعنى «لَبَّيكَ اَللَّهُمَّ لَبَّيك» ، كه انسان جواب خداوند را مى‌دهد؛ زيرا خداوند او را دعوت كرده است. پس انسان هم لبيك مى‌گويد و