123«بشر و بشير گفتند: در پايان اين دعا، امام حسين (ع) صدايش را به يا ربّ يا رب، بلند كرد و همۀ كسانى كه اطراف آن حضرت بودند، از دعا كردن باز مانده به دعاى آن بزرگوار گوش دادند و آمين‌گوى آن شده بودند. سپس صداى همگى به همراه امام به گريه بلند شد تا خورشيد غروب كرد و مردم به همراه آن حضرت به سوى مشعر حركت كردند.»
بيان علامۀ مجلسى (قدس سره) در تفاوت بين نسخه‌هاى دعا
علاّمۀ مجلسى در كتاب «زاد المعاد» ، دعاى عرفه را موافق نسخۀ كفعمى نقل كرده ولى در بحارالأنوار اين دعا را از اقبال نقل مى‌كند و مى‌نويسد:
«أقول قد أورد الكفعمي (قدس سره) أيضاً هذا الدعاء في البلد الأمين و ابن طاوس (قدس سره) في مصباح الزائر كما سبق ذكرهما ولكن ليس في آخره فيهما بقدر ورق تقريباً و هو من قوله: «إِلَهِي أَنَا الْفَقِيرُ فِي غِنَايَ» إلى آخر هذا الدعاء و كذا لم يوجد هذه الورقة في بعض النسخ العتيقة من الإقبال أيضاً و عبارات هذه الورقة لا تلائم سياق أدعية السادة المعصومين أيضاً و إنّما هي على وفق مذاق الصوفية و لذلك قد مال بعض الأفاضل إلى كون هذه الورقة من مزيدات بعض مشايخ الصوفية و من إلحاقاته و إدخالاته و بالجملة هذه الزيادة إمّا وقعت من بعضهم أوّلاً في بعض الكتب و أخذ ابن طاوس عنه في الإقبال غفلة عن حقيقة الحال أو وقعت ثانياً من بعضهم في نفس كتاب الإقبال و لعلّ الثاني أظهر على ما أومأنا إليه من عدم وجدانها في بعض النسخ العتيقة و في مصباح الزائر و الله أعلم بحقائق الأحوال» .4
«اين دعا را كفعمى در بلد الامين و ابن طاووس در مصباح الزائر نقل كرده ولى در پايان به اندازۀ يك ورق از آن‌جايى كه مى‌گويد: «إِلَهِي أَنَا الْفَقِيرُ فِي غِنَايَ» تا آخر دعا وجود ندارد. برخى از نسخه‌هاى كهن «اقبال» فاقد اين قسمت است و عبارت‌هاى اين بخش با سياق دعاى معصومين (عليهم السلام) سازگار نيست و با مذاق صوفيان موافقت دارد؛ از اين‌رو، بعضى از فضلا احتمال داده‌اند كه اين ورقه را برخى از مشايخ صوفيه به اين دعا افزوده باشند. . .»
بنابراين، دو احتمال وجود دارد يا صوفيه آن را به كتاب‌هاى دعا افزوده‌اند و سيد بن طاووس بدون توجه به اين حقيقت، آن را در كتابش نقل كرده است و يا اين‌كه پس از سيد بن طاووس اين بخش را به كتابش اضافه كرده‌اند و اين احتمال به واقع نزديك‌تر است؛ زيرا در برخى از نسخه‌هاى كهنِ اقبال و نيز در مصباح‌الزائر نيامده است.
پژوهشى در كلام علامۀ مجلسى (قدس سره)
اگر ترديد مرحوم مجلسى در بخش پايانى دعا به اين دليل است كه در كتاب مصباح‌الزائر و البلدالأمين نيامده، جا داشت در اصل دعا ترديد كند كه در كتب دعايى متقدم بر سيد بن طاووس نيز مطرح نشده است و اگر صدور اين دعا را از معصوم (ع) مسلّم فرض شده، در همان كتابى‌كه قسمت آغازين دعا ذكر گرديده، بخش پايانى نيز آمده است، ليكن در كتاب‌هاى مصباح‌الزائر و البلدالأمين، بخش پايانى را براى تلخيص و اختصار نياورده‌اند.