89و علاّمۀ قهستانى در شرح مختصر وقايه گفته كه: به درستى كه بيت شريف واقع است در ميان مسجد حرام و بيت را دو سطح است؛ يكى بالاى ديگرى و طول سطح او هژده گز است و عرض سطح آن پانزده گز. انتهى.
و شرح بناى بيت در هر مرتبه از مرّات عشره، محتاج به بيان كثير است، ترك كرده شده است آن را در اين مقام اختصاراً فى الكلام و هركه خواهد آن را كما هو حقّه مطالعه كند، فعليه بالسيرۀ الشاميۀ و غيرها، والله الموفّق بالصواب.
فايدۀ حسنه
بدان كه ذكر كرده است علاّمه عبدالله بن سالم بصرى در شرح خود بر بخارى، بناى كعبه را مرتبه. يازدهم نيز بعد از بناى حَجّاج و گفته كه داخل گشت سيلى عظيم از آب در سنه ألف و تسع و ثلاثين در مسجد الحرام، وهدم كرد از كعبۀ معظّمه جانبى را كه تعمير كرده بود او را حَجّاج. پس، فرستاده شد خبر به سوى سلطان مرادخان بن احمدخان. پس، فرستاد معماران و اموال كثيره را. پس هدم كردند بقيۀ جوانب ثلاثه را از كعبۀ مشرّفه نيز و از سرنو بناى جديد كردند و تمام گشت اين عمارت در سنۀ ألف و أَربعين.
انتهي ما أفاده الشيخ عبدالله البصري، و ذكر مثله العلامة ابن علاّن البكري في بعض كتبه و العلامة حسن الشرقي الشرنبلالي مصنّف إمداد الفتّاح فى رسالۀ منفردۀ سمّاها إسعاد آل عثمان المكرّم بناء بيت الله المحرّم، و العلامۀ أبوالكرم.
محمد بن احمد بن المصطفى الزنجبيل الحنفى المكّى فى رسالۀ مفردۀ له. و علامه زنجبيل مذكور گفته كه دخول سيل مذكور در مسجدالحرام، در اول شب، خميس بيستم شهر شعبان، سنۀ ألف و تسع و ثلاثين بود، در رسيدن آب باران در وى قريب به آستانۀ عُليا از باب كعبه به مقدار ذرع يا قدرى كم و يا زياده، مستور گشتند ستونها كه بسته مىشود در آنها قنديلها گرداگرد مطاف، و ظاهر نماند از قُبّهاى كه بر مقام ابراهيم است مگر مقدار يك گز، يا قدرى زياده، و منقطع گشت آن سيل در آخر شب خميس مذكور.
پس شكسته شد از كعبۀ معظّمه تمام ديوار شامى كه به جانب حطيم بود و قريب به نصف ديوار شرقى كه در وى باب است و مقدار سوّم حصّه از ديوار غربى كه مقابل در است و سالم ماند ديوار جنوبى كه به جانب يمن است، به حسب ظاهر، ولكن به حقيقت آن نيز خلل پذيرفته بود به موجب قوانين.
و بعد از رسيدن خبر به سلطان مرادخان بن سلطان احمدخان، و فرستادن او معماران و اموال