131«وَ بَعدَ، فاَعلَم أيهَا الطَالبُ لِلوُصولِ إلى بَيتِ اللهِ الحَرام، اينكه حضرت احديت را - جَلّ شأنُهُ العَظِيم - بيوتات مختلفه ميباشد؛ يكى را كعبۀ ظاهرى گويند، كه تو قاصد او هستى، و ديگرى را بيت المقدس، و ديگرى را بيت المعمور، و ديگرى را عرش، و هكذا تا برسد به جايى كه خانۀ اصلى است كه او را قلب نامند، كه اعظم از همه اين خانه هاست وَلاشَكّ و لارَيبَ فِى اَنّهُ لِكُلِ بَيتِ مِنَ البُيوتِ لِطالِبِه رُسومً و آداب.»
(تذكرۀ المتقين، ص2)
يكى ديگر از مواردى كه آيت الله بهارى در سفر حج بر آن تأكيد نمودهاند، خوش خُلقى حاجى و تواضع او نسبت به ديگران و پرهيز از دشنامگويى است.
ايشان فرمودهاند:
«الخامس اين كه: بايد خوش خُلق باشد وتواضع بورزد از رفيق و مكارى و غيره كوچكى بنمايد و از لغو و فحش و درشت گويى و ناملايم در حذر باشد، نه حُسن خُلق، تنها آن است كه اذيتش به كسى نرسد، بلكه از جمله اخلاق حسنه آن است كه از غير، تحمل اذيت بنمايد. . .» (تذكرۀ المتقين، ص6)
- شيخ اجل سعدى شيرازى نيز در حكايتى از گلستان به اين موضوع اشاره كرده است:
- «سالى نزاعى در پيادگان حجيج افتاده بود و داعى در آن سفر هم پياده. انصاف در سر و روى هم فتاديم و داد فسوق و جدال بداديم، كجاوه نشينى را شنيدم كه با عديل خود ميگفت: يا للعجب! پياده عاج چون عرصۀ شطرنج به سر ميبرد، فرزين ميشود - يعنى به از آن ميگرددكه بود - و پيادگان حاج (در) باديه به سر بردند و بَتَر شدند.»
از من بگوى حاجى مردم گزاى را كاو پوستين خلق به آزار ميدرد
حاجى تو نيستى شتر است از براى آنك بيچاره خار ميخورد و بار ميبرد
(كليات سعدى، ص253)
از ديگر مواردى كه معمولاً عارفان بزرگ دربارۀ سفر حج متذكر شدهاند، اين است كه برخى افراد صرفاً به ديدار خانۀ خدا ميروند اما گروهى ديگر هدفشان زيارت صاحب آن خانه و رسيدن به قرب اوست. آيت الله بهارى در اين باره آوردهاند:
«. . . در همه حال، بالنسبه به همه چيز بايد اعتماد او به صاحب بيت باشد. . . بايد تأمل كند و بداند كه اين سفر جسمانى، الى اللّه است و يك سفر ديگرى هم روحانى، الى الله بايد