85گرفته بودند و زنى در مكه نماند مگر آنكه آن روز در بيت الحرام شرف حضور و عزّ التزام يافت. چون كليدداران و پردهداران كعبه براى گشودن در آن خانۀ كريم به عادت قديم (به درون كعبه رفتند) در خروج از كعبه شتاب كردند (و از زمان توقف معهود خويش به ديگر روزها كاستند) و راه را براى ورود زنان گشودند، مردم نيز به خاطر آن‌ها از طوافگاه و حيطۀ حِِجر (اسماعيل) دور شدند و پيرامون آن خانۀ مبارك، يك تن از مردان باقى نماند. زنان شتابان از پلكان به آستان كعبه بالا رفتند؛ چنان‌كه پردهداران هنگام به زير آمدن از آن گرامى خانه، نمى‌توانستند از ميان آنان راهى به بيرون يابند. زنان زنجيروار به يكديگر پيوستند و چنان يكديگر را مى‌فشردند (كه به يك لغزش پاى) شيون كنان و تكبير و تهليل گويان بر روى هم فرو غلتيدند. ازدحام ايشان به ازدحام قبايل سرو يمنى هنگام درنگ آنان در مكه و بالا رفتن آنان (بر آستان كعبه) به روز (اعلام خبر) فتح بيت المقدس مى‌مانست و حالِ اينان همان حال بود (و همان غوغا و قيل و قال) انبوه زنان، نيمه اول روز را به همين وضع ادامه دادند و در طوافگاه و حِجر داد دل گرفتند و از بوسيدن حجر الأسود و دست سودن بر اركان (كعبه) شفاى جان جُستند، اين روز نزد آنان بس بزرگ و نامدار و درخشان و با اعتبار بود. خداوند آنان را مستفيد فرمايد و عبادت خالصانۀ ايشان را عبادتى محض ذات كريم خود محسوب دارد.
بارى به سبب وجود انبوه مردان (كه همواره كعبه را انباشته‌اند) اين زنان بينوا و مغبون‌اند؛ زيرا خانۀ گرامى كعبه را مى‌بينند و در آن پناه گرفتن نمى‌توانند. حجرالأسود مبارك را مى‌نگرند و بر بوسيدن آن حسرت مى‌برند (و خون دل ميخورند) و بهرۀ آنان از اين فيض، تنها ديدن است و آه به افسوس دميدن و در عالم خيال پر كشيدن و آنان را جز طوافى از دور بهره‌اى منظور نيست. ايشان سال به سال به انتظار اين روز و بروز اين حال، چنان مانند كه چشم به راه شريف‌ترين و گرامى‌ترين عيدها دارند. . . خداوند به فضل و كرم خود، بدين حسن نيت و اعتقاد، ايشان را جزاى خير دهاد!» (صص180 و 181)