33بديهى است مركزِ قيام، لازمهاش داشتن مكان و سنگر امن است كه مظلومان از سراسر جهان در آن جمع شوند و دردهاى خويش را به گوش مسلمانان جهان برسانند تا چاره انديشى شود. آرى، خداوند حكيم، اين مكان مقدس را پناهگاه امن براى جهان اسلام قرار داد و فرمود: «بياد بياوريد هنگامى كه خانه (كعبه) را مرجع و ملجأ و مركز امن براى مردم قرار داديم» ; وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْناً. . . . 1
شكى نيست كه جامعه بشرى، به هنگام بروز اختلاف و جنگ و خونريزى، احتياج به چنين مرجع و ملجائى دارد، همانگونه كه اين نياز، بشر متمدّن امروز را وادار به تشكيل مجامع بين المللى كرد. اما خداوند متعال، طبق حكمت متعالىاش، از ابتداى خلقت، كعبه را امانخانه و پناهگاه جهانى براى مردم قرار داد تا در مواقع نياز به آن مراجعه كنند. از اين رو، در ذيل آيه مورد بحث فرمود:
«خداوند اين برنامههاى منظم و حساب شده را به خاطر اين قرار داد تا بدانيد خدا آنچه را در آسمانها و در زمين است مىداند و همانا خداوند به هر چيزى دانا است.» 2و اين آيه بيانگر اين مطلب است كه در تشريع و جعل كعبه به عنوان قِيَاماً لِلنَّاسِ. . . حكمتهايى وجود دارد كه از علم الهى سرچشمه گرفته است; همچنانكه بعضى از مفسران در اين باره گفتهاند:
«قرار دادن كعبه به عنوان قِيَاماً لِلنَّاسِ. . . از روى حكمت الهى است كه اين حكمت، ناشى از علم او به امور پنهانى است و همين دليل بر اين است كه خداوند به آنچه در آسمان و زمين است، آگاهى دارد. 3اكنون اگر كسى در دلالت آيهاى كه گذشت بر بُعد سياسى حج ترديد داشته باشد، هيچگاه نمىتواند در عمل حضرت على (ع) ، نماينده رسمىِ پيامبر خدا (ص) در سال نهم هجرت، در موسم حج، كه صد در صد سياسى بوده، شك نمايد كه حضرت امير از سوى پيامبر مأموريت يافت تعدادى از آيات سوره برائت را به همراه قطعنامهاى در يوم الحج الاكبر، در ميان مسلمانان و مشركين تلاوت و قرائت نمايد.