20حركت آن حضرت، در طول تاريخ است. در بُعد ارتباط با پروردگار نيز اين عمل، همۀ معانى و تأثيرات عظيم نماز را دربردارد و علاوه بر آن، نهادها و القائات مكانى را با خود به همراه مىآورد كه در ادامه، به آن خواهيم پرداخت.
د) سعى ميان صفا و مروه
سعى نيز از جمله اعمالى است كه زيباترين الهامها را براى جان آدمى در خود نهفته دارد و چه بسا مهمترين آنها، پويايى و حركت انسان در جهت مثبت - از نگاه اسلام - باشد كه ابعاد آن عبارتاند از:
1. پويايى و حركت بى وقفه
2. تلاش، كار، كوشش و تحمّل دشوارىها؛ زيرا خداوند متعال مىفرمايد: لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ فِي كَبَدٍ 1؛ «به راستى آدمى را در دشوارى آفريديم.»
3. حركت با نيّت تقرّب و نزديكى به خداوند.
4. حركت در چارچوب حدود الهى و در مسير خداوند متعال.
5. پيروى از راه و روش صالحان، تقليد از مؤمنان و فداكارى در رسيدن به هدف؛ چنان كه برخى از روايات، اين عمل را بازتابى از عمل فداكارانۀ مادر اسماعيل (ع) مىدانند كه در جستجوى آب براى رفع تشنگى فرزند عزيزش، چنين عملى را انجام داد؛ زيرا براى اطاعت از فرمان خداوند متعال، راضى شده بود كه در سرزمينى بىآب و علف اقامت گزيند.
به عبارت ديگر، انجام اين عمل، به معناى پيوستن به خاندان بزرگ ابراهيم (ع) است. اين عمل، با انجام «تقصير» (كوتاه كردن مو يا ناخن) پايان مىيابد، كه نشان از پيوند انسان مسلمان با خانوادۀ بزرگ توحيد و تسليم است: مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمينَ مِن قَبْلُ 2؛ «امت پدرتان ابراهيم، او كه پيش از اين، شما را مسلمان ناميده بود.»
بدين ترتيب با انجام اين اعمال، همۀ مفاهيم پايدارى و مقاومت در برابر