104

اشكال ديگر به تعبير مرحوم آية الله خويى اينكه ايشان «نگاه كردن به زن و ملاعبه با او» را يك عنوان شمرده‌اند، در حالى كه نگاه، غير از ملاعبه است و به مبناى ايشان مبنى بر تفصيل و جدا كردن اين امور، بايد دو عنوان محسوب مى‌شد.

اشكال ديگر اينكه تعبيرات «نگاه كردن به زن، دست زدن به زن» و مانند آن در سخن ايشان، موهم اين است كه اين امور فقط بر مردان حرام است، درحالى كه بر زنان نيز حرام است و مسأله طرفينى است و عنوان مسأله بايد طورى اتّخاذ شود كه موهم خلاف نباشد.

البته اين اشكال به تعبير علاّمه در ارشاد و شهيد در لمعه: «والنساء وطئاً، و عقداً و. . .» ; «والنساء بكلّ استمتاع حتّى العقد» نيز وارد است، ولى به تعبير شهيد ثانى: «والاستمتاع بالجماع و مقدّماته حتّى العقد» و به تعبير برخى از معاصران ¹«امور زناشويى» وارد نيست.

تعبير اخير، علاوه بر اينكه عامّ و سليم از اين اشكال است، از جهت كنايى و محترمانه بودن هم ستودنى است. سزاوار است مانند قرآن كريم، از اين امور در مناسك حج و رسائل عمليه هم تا آنجا كه به فهم مطلب ضررى نرساند، با تعابير كنايى ياد شود. ²همچنين مرحوم آية الله خويى و من تبعه و امام خمينىU، يكى از محرّمات احرام را به ترتيب، «استعمال بوى خوش» و «استعمال عطريات» دانسته‌اند، ولى ذيل همين عنوان فرموده‌اند:

«بر محرم حرام است كه بينى خود را از بوى بد بگيرد. بلى تند رفتن از جهت خلاص از بوى بد عيبى ندارد.» ³«اقوى حرمت گرفتن دماغ است از بوى بد، لكن فرار كردن از بوى بد به تند رفتن، عيب ندارد.» ⁴در حالى كه حرمت استعمال بوى خوش و حرمت گرفتن بينى از بوى بد، دو عنوان محرّم است، نه يك عنوان.