162
نقدهاى كشيش مسلمان شدۀ پرتغالى بر نوشتۀ يك كشيش ضد اسلام در اواخر دورۀ صفوى
مباحثى كه ميان مير سيد احمد علوى و كشيشان مسيحى در قرن شانزدهم و اوائل قرن هفدهم روى داده، بى ترديد از دقيق‌ترين مباحثى است كه ميان مسلمانان و مسيحيان رخ داده و اسنادى از آن برجاى مانده است. اين داستان همچنان ادامه يافته و بخشى از آن به نيم قرن پس از آن كشيده شده است؛ زيرا «فليپ» نامى كه نقدى بر ديدگاه‌هاى سيد احمد نوشته بود، مورد انتقاد يك كشيش مسلمان شده پرتغالى قرار گرفت كه شايد چهل سال يا اندكى بيشتر، در اصفهان اقامت داشت. زمانى براى تبليغ مسيحيت و پس از مسلمان شدن، به كار مترجمى در دربار و نشر علوم اسلامى و نقد مسيحيت. گفتنى است وى تا چند سال پس از سقوط صفويه، همچنان در اصفهان زندگى مى‌كرد.
در داستان زير سه شخصيت داريم:
نخست، مير سيد احمد علوى، كه كتابش مورد نقد فليپ قرار گرفته است.
دوم، فليپ پادرى كه ردّيه‌اى بر كتاب «مصقل صفا» ى سيد احمد نوشته و در سال 1631 ميلادى در رم به چاپ رسانده است.
سوم، على قلى جديد الاسلام يا آنتونيو دوژزو، يك كشيش پرتغالى كه به اصفهان آمده بود تا يك مركز تبشيرى را اداره كند، اما خودش به اسلام گرويد و نقدى بر فليپ نوشت. اين نقد در كتاب «سيف المؤمنين في قتال المشركين» ، كه در اصل ترجمه و نقد سفر پيدايش تورات