97
آتش افروزى متعصبانۀ عوام در مكه
(سال 945 هجرى)
رسول جعفريان
همزمان با رويارويى دولت عثمانى و صفوى كه در جنگ چالدران (سال 920) به اوج خود رسيد، حجاج عجم كه از ايران عازم حج مىشدند، بهطور خاص، و شيعيان به طور عام، هم در طول راه و هم در مكه و مدينه، با دشوارىهايى روبهرو شدند. اين زمان، به تدريج گروههايى از روميان يا به اصطلاح منابع عربى «اروام» در مكه و مدينه ساكن شدند و همراه گروههاى متعصب موجود در اين دو شهر، كه شمارى هم از عجمهاى ماوراءالنهرى و طبعاً سنى بودند، با شيعيان، به خصوص شيعيان ايرانى برخورد مىكردند.
داستان شهادت شهيد ثانى در سال 965، نمونهاى روشن از آن برخوردهاى خشن است كه با مكه نيز ارتباط دارد. وى به رغم داشتن موضع اعتدالى و اينكه هرگز به ايران نيامد و حتى به استانبول هم رفت و آمد مىكرد و در بعلبك هم رفتارى متعادل با گروههاى مذهبى مختلف داشت، از سوى گروههاى افراطى مورد اتهام قرار گرفت و به شهادت رسيد و جسدش سوزانده شد!
همچنين ملّا زينالعابدين كاشانى، كه نويسندۀ رسالۀ «مفرّحة الأنام فى تأسيس بيتاللّٰه الحرام» است، در سال 1041 در مسجد الحرام كشته شد. 1