144* جابهجايى ازدحام
آنچه بيش از هر چيز موجب نگرانى است، انتقال ازدحام از جمرات به مسجدالحرام و صحنهاى پيرامونى آن است كه در صورت توسعۀ پل جمرات، اجتنابناپذير خواهد بود. اين ازدحام موجب خواهد شد كه حجاج براى انجام اعمال پس از رمى، با مشكلات زيادى مواجه شوند كه به مراتب از دشوارىهاى كنونى بيشتر و خطرات آن نيز از احتمال سقوط از پل جمرات جدىتر خواهد بود.
ازدحام و شلوغى مسجد الحرام در مقايسه با منا، تبعات و مشكلات بيشترى در بر خواهد داشت؛ زيرا منا يك منطقۀ باز است، اما مسجد الحرام محوطهاى بسته و محدود است كه مساحت معين و ورودىهاى محدودى دارد.
مقايسهاى ساده ميان وسعت منطقۀ منا و مسجد الحرام نشان مىدهد كه مشكلات ناشى از ازدحام در مسجد الحرام بسيار بارزتر از منا و جمرات خواهد بود؛ زيرا منا منطقهاى وسيع و گسترده است، در حالى كه مسجد الحرام يك ساختمان بسته و داراى ورودىها و خروجىهاى مشخص مىباشد كه از همه طرف با ساختمانهاى بلند احاطه شده است. اين مسأله سبب مىشود كه در شرايط اضطرارى، خارج شدن حجاج مستقر در صحنها و فضاهاى بيرون مسجد نيز دشوار باشد، چه رسد به كسانى كه در داخل مسجد مشغول طواف يا سعى و يا اقامۀ نماز هستند.
* رابطۀ ميان «تعداد» و «تراكم»
در بررسى طرح توسعۀ پل جمرات نبايد اين نكته را از نظر دور بداريم كه افزايش جمعيت موجب مىشود تراكم نيز بهصورت تصاعدى افزايش يابد، بدين معنا كه به طور مثال، دوبرابر شدن جمعيت موجب مىشود كه تراكم به سه يا چهار برابر افزايش پيدا كند.
در ايام تشريق و روز عيد قربان، موسم حج سال گذشته و در هنگام طواف و سعى، شاهد افزايش چشمگير جمعيت بوديم و حضور چنين جمعيتى تاكنون سابقه نداشته است و اين در حالى بود كه پل جمرات به همان صورت سابق بود، چه رسد به آن كه پل توسعه يابد و گنجايش آن دو و نيم برابر شود.