212تر و با عرفان مورد نظر قران خيلى نزديك تر به نظر مى‌آيد.
يكى از وظايف بسيار مهم ما طلبه ها و شما آقايان كه حالا مسؤول هدايت حجاج هستيد اين است كه روى اين مسأله زياد تكيه كنيد. هر سخنرانى كه مى‌كنيد، هر مباحثه‌اى كه مى‌كنيد، روح خودسازى را فراموش نكنيد. خودمان اگر ساخته شده نباشيم نمى‌توانيم ديگران را بسازيم. الفاظ خوبى مى‌توانيم ادا كنيم، شايد هم بعضى ها بگيرند، اما وقتى كه انسان سخنش از دل برآيد و خودش رسيده باشد، يك جور ديگر حرف مى‌زند. كسى كه با زبان حرف بزند و در قلبش با آن حرف موافقتى نداشته باشد، آدم موفقى نيست. اول بايد خودمان را بسازيم. شما از اين سفر خوب كه خداوند نصيبتان كرده و اين مسؤوليت گيرتان آمده و سروكارتان با اين اعتاب مقدسه و انسانهاى زايرى است كه براى خدا طى طريق كرده‌اند و هزينه مى‌كنند و مشكلات را تحمل مى‌كنند، در اين حالت خيلى خوب مى‌توانيد خودتان را تقويت كنيد. البته هر كسى يك مرحله‌اى از تقويت را دارد. راهى به سوى خدا طى كرده. اما اصولش، اصول بى برگشش خيلى اهميت دارد كه انسان در يك جاهايى. كه لغزشگاههاى زيادى هم هست نلغزد. شيطانهاى زيادى در كمين ما هستند كه از وسوسه هاى خودشان استفاده مى‌كنند و ما را مى‌لغزانند خودمان هم نمى‌فهميم.
يحبون انهم يحسنون صنعا. سراغ خيلى ها مى‌آيند. پس من عرض مى‌كنم اولا خودمان را بسازيم، خودمان را محاسبه كينم. ماها مى‌توانيم محاسبه كنيم كه چه كاره‌ايم. اگر ديگران ندانند، خودمان خوب مى‌دانيم. حالا يا خوب يا بد، خودمان براى خودمان مخفى نيستيم.
اين جاها براى خودسازى و خودشناسى بهتر است. مخصوصا در كعبه و مكه كه حالت ديگرى دارد. ابهت كعبه و احساسى كه انسان از بيت‌اللّٰه و آن نقطه موردنظر خدا دارد، انسان را متوجه خيلى چيزها مى‌كند.
در راهنمايى زائران خيلى بايد مايه بگذاريد. مشكلات زندگيشان را حل كنيد، شكاياتشان را گوش كنيد، درددلشان را بشنويد و. . . اينها همه جزو وظايف ما است، اما اساس اين است كه زائر وقتى كه آمده كعبه و مدينه و بر مى‌گردد ببيند، چه با خودش آورده و چه تفاوتى كرده يك مقياس هايى را بايد طراحى كنيد، اگر نكرده‌ايد. بالاخره از وجود خودمان مى‌توانيم سوژه قرار بدهيم و مقياس بسازيم، وقتى آمديم چگونه بوديم، حالا كه داريم كه برمى‌گرديم چگونه هستيم؟ چقدر توجه كرديم، چقدر گذشته مان را اصلاح كرديم؟ چقدر رسيديم به اشتباهاتى كه انجام داديم، چه تصميماتى گرفتيم؟ حالا