182از سوى ديگر، دفاع از حقوق بانوان و احياى حرمت زن، جزو فرهنگ نبوى بوده است (بخشى از احترام بسيار ويژۀ پيامبر به حضرت فاطمه عليها السلام نيز در همين راستا قابل تحليل و فهم است) ، به راحتى مى‌توان نتيجه گرفت كه مخالفان زيرك و فرهنگى اسلام، براى تخريب فرهنگ نبوى، به جعل احاديث فراوان عليه زنان دست زدند و از اين رو، به ظاهر در جوامع روايى ما، زنان در ابعاد متعدد، فراوان مورد بى توجهى قرار گرفته‌اند. اگر ملاك، آيات قرآن و فرهنگ نبوى باشد، به راحتى به جعلى بودن بسيارى از اين احاديث مى‌توان رسيد. ¹هم اوّلين فردى كه بعد از ساخته شدن كعبه، پرده‌اى بر در آن از بيرون آويخت، يك زن است و آن زن كسى جز هاجر نيست، و هم نخستين فردى كه داخل كعبه را جامه پوشانيد، يك زن است و آن مادر عباس بن عبدالمطّلب است در ضمن، با فرض سنديت بعضى از اقوال نيز مى‌توان تفسير و تعبير واقع‌گرايانه و درست از آن‌ها داشت؛ مثلاً اگر در نهج‌البلاغه در اوصاف زنان آمده است كه ناقص‌العقل‌اند (. . . نَوَاقِصُ الْعُقُولِ) ، ²از همان حضرت، در كلام ديگرى در بحث مشورت نقل شده كه از مشاوره با زنان بپرهيز، مگر آن‌كه كمال عقل آنان، آزموده شده باشد:

«إلاّ من جربت بكمال عقل» . ³و در جمع اين‌گونه احاديث، كه يك‌جا از نقص عقل زنان و جاى ديگر از كمال عقل زنان سخن به ميان آمده است، مى‌فهميم كه حديث نقص عقل، حكايت از ذاتى بودن نقص عقل براى زنان ندارد و چون اين مشكل عارضى و بيرونى است، از اين رو، در شرايطى مى‌تواند مرتفع شود و به كمال تبديل گردد و در عصر آن حضرت، به‌خصوص در فضاى جنگ جمل، اين وصف موضوعيت دارد و اين شرايط نه عاقلانه است، نه عادلانه و نه ذى‌ارزش، بلكه براى اين‌كه حرمت زن حفظ شود و كرامت بنى‌آدم اعاده گردد، بايد شرايط بيرونى به‌گونه‌اى مهيّا شود كه زنان بتوانند بالغ، كامل، عاقل و رشيد باشند و چنين رسالتى را اسلام و پيامبر صلى الله عليه و آله تعقيب مى‌نمود و به دنبال آن بود كه فرهنگ جاهلى مردسالارانه و ضدّ زن را بشكند.

از اين مقدمۀ كوتاه در جهت بحث زنان و حج، مى‌توان اينگونه بهره برد كه:

اولاً: فرهنگ دينى و قرآنى و نبوى، فرهنگ تكريم زن و اعادۀ حقوق زنان است.