50
نامهاى اركان كعبه
سيد جواد مظلومى
خانۀ خدا، بنا به روايتى، به جهت چهارگوش بودنِ بنايش، به «كعبه» شهرت يافت 1و هر يك از گوشههاى آن «ركن» خوانده شد و از درون، زاويههايش «كنج» نام گرفت. 2گرچه اركان، به ملاكهاى گوناگون، نامهاى مختلفى دارند، ولى گاه در نوشتههاى متفاوت و يا حتى در ضمن يك متن، عنوان واحدى به بيش از يك ركن اسناد داده شده است.
در اين نوشته، پس از تبيين عناوين مورد اتفاق، به مهمترين و شايعترين اختلاف موجود نيز مىپردازيم و در نقل اقوال گوناگون، اشارهاى به برخى خطاهاى نادر هم خواهيم داشت.
ركن اسود؛ از آن روى كه حجرالأسود در آن است، به اين اسم خوانده شد و چون آغاز و انجام هر طوافى بايد از امتداد حَجَر باشد و استلام حجرالأسود از آداب مشترك طواف در ميان همۀ مذاهب اسلامى است؛ نام «ركن اسود» به صورت مكرّر در متون به كار رفته و همه بر مصداقى واحد دلالت دارند. حتى اين كثرت استعمال بهگونهاى