116معمارى و ذوق ايرانى از آن به مشام مى‌رسد.
موقعيت و شكل بنا
الف) ورودى‌ها
ساختمان مدينةالحجاج در منطقۀ دو شهردارى تهران، كنار خيابان آزادى واقع شده است. محوطۀ‌ساختمان از طرف شرق به خيابان رودكى و از شمال به خيابان نيايش محدود مى‌شود. مساحت آن چهل‌هزار متر مربع با ابعادى حدود 200 در 200 متر است كه ساختمان اصلى در وسط آن قرار دارد.
ساختمان چهار ورودى داردكه عبارت‌انداز:
1. ورودى اصلى مراجعه كنندگان در جنوب شرقى، نبش خيابان آزادى و رودكى.
2. ورودى جنوبى براى ورود كاركنان.
3. ورودى شمالى براى ماشين‌آلات و خودروها.
4. ورودى غربى براى ورود به منازل مسكونى در خيابان خوش.
ب) نماى ساختمان
نماى اصلى ساختمان، آجر 4سانتى توپر قمى است كه گِل آن، بنا به سفارش با آب شيرين ساخته شده است. آجرها پس از حمل به كارگاه، كشو و آب‌ساب شده‌اند.
نماى ساختمان در هر بدنه چهار بار تكرار شده است؛ به اين معنا كه در نمايش شمالى (از طرف خيابان آزادى) يك سرى ستون ديده مى‌شود و ايوان كشابى و قدى به ارتفاع سه‌طبقه و طبقۀ فوقانى و همكف با پنجره‌هاى توكار كار شده است. اگر اين ستون‌ها نبودند، نماى ساختمان همان نماى ساده و زيباى آجر و هرۀ اطراف پنجره‌ها در ايوان بود. دور ستون‌ها نيز به اندازۀ كلّ نما، نماكارى شده است. بنابراين در هر طرف ساختمان همين حالت وجود دارد. در داخل رينگ هم ستون‌ها بر همين قرارند. بنابراين، ساختمان به‌جاى 4 نما، 8 نما دارد. نماى اصلى در بدنه‌هاى طولانى و صاف آجركارى شده است. ستون‌ها نيز با آجركارى ساده كشو شده‌اند. دور پنجره‌ها (كف، سقف و بدنه) هره آجر شده است كه تا زير ايوان‌ها و كنسول‌ها ادامه پيدا كرده است.
در گوشۀ شمال غربى، بر دو بدنه كه يكى با آجر ساده و ديگرى با كاشى و آجر مشهدى كار شده، شكل مكۀ مكرمه و مدينۀ منوره را برادر استاد صمد ترابى، به‌طرز زيبايى كار كرده است. عرض كار 8 متر و