15 3. خانۀ آزاد و غير قابل تملّك براى بندگان و در امان از حوادث روزگار و قهر جبّاران:

وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ. . . ثُمَّ مَحِلُّهٰا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ. (حج: 29 و 33)

«عتيق» در دو معناى قدمت و حريّت به كار مى‌رود (المصباح المنير؛ مفردات راغب) .

از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود: خانۀ خدا، از آن‌رو عتيق ناميده شده، كه از غرق شدن آزاد و در امان است. و از امام باقر عليه السلام نقل است كه فرمود: فلسفۀ ناميده شدن خانۀ خدا به عتيق، اين است كه اين خانه آزاد است و در تملّك آدميان در نمى‌آيد (نورالثقلين، ج3، ص494 و 495، ح114 - 110)

4. خانه‌اى پاك و اختصاص يافته براى طواف، اعتكاف و نماز:

. . . طَهِّرٰا بَيْتِيَ لِلطّٰائِفِينَ وَ الْعٰاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ. (بقره: 125)

. . . طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطّٰائِفِينَ وَ الْقٰائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ. (حج: 26)

5. خانه‌اى سرشار از حيات و آبادانى (به‌وسيلۀ حضور بندگان و عبادت خدا در اطرف آن) :

وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ. (طور: 4)

يك احتمال اين است كه مقصود از «بيت المعمور» كعبه باشد. (ر. ك مجمع البيان؛ الميزان، ذيل آيه) .

6. خانه‌اى مردمى و عمومى:

وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثٰابَةً لِلنّٰاسِ. . . . (بقره: 125)

إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّٰاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ. . . . (آل عمران: 96)

جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ قِيٰاماً لِلنّٰاسِ. . . . (مائده: 97)

7. قبله بودن براى امت اسلام در هر زمان و در هر مكان:

. . . وَ حَيْثُ مٰا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ. . . وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ. . . وَ حَيْثُ مٰا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ. . . . (بقره: 144 و 150)

8. قداست و حرمت ويژه:

. . . وَ لاَ آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ. . . جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ. . . (مائده: 2 و 97)