122اسامى نزد نويسنده ويژهاى كه براى اين كار معين شده، ثبت مىگردد. اينجا است كه حاجيان پراكنده شده و به مكانهاى خويش باز مىگردند.
بورتون بر اين سخن نيز تأكيد مىكند كه:
اين رسم و عادت، ديگر عملى نشد و مطلبى كه گفته مىشد شريف به همه كسانى كه قدرت پرداخت مال درخواست شده را دارند و كسانى كه احتياج به راهنما براى رفتن به خانۀ محترم خدا داشتند، وجهى مىداد، ديگر تحقّق نيافت. 1در زمانى كه «ژئوفانى فيناتى» اقدام به سفر زيارتى حج به سوى مكه كرد، جهانگرد مهم ديگرى نيز وجود داشت كه از جهانگردان قرن نوزدهم شمرده مىشود كه آوازه و شهرت او از همه بيشتر است. او در همان فصل حج، در مراسم شركت مىكند و چهرۀ واقعى خود را زير نام مستعار «شيخ ابراهيم» پنهان مىسازد اين همان جهانگرد سويسى، بورخارت است.
پىنوشتها: