7317 - مراجعه شود به مقاله‌اى با عنوان خبراء الاستشراق و طلائع الاستعمار و ادلاّؤه» . (خبرگان شرق شناس. پيشاهنگان استعمار و راهنمايان آن) : 82 - 107 از نويسندۀ همين سطور در مجلۀ توحيد، شماره 87، سال پانزدهم، ذوالقعده 1417 ه - آذار 1997 م.
18 - الموسوعه، ج 2، ص250
19 - لازم به يادآورى است اينكه در دوره‌اى طولانى از (1665 - 1745 م) سفرنامه‌هايى افزون بر يك صد وپنجاه، كه لااقل يكصد سفرنامه موجود بوده، بخش بزرگى از آن‌ها در مورد سفر به مشرق بوده است.
مراجعه شود به مهمترين كتب سفرنامه (به سوى مشرق) از قرن شانزدهم تا قرن هجدهم، كه جبور دويهى در ذيل مقاله‌اش «الرحلة كتب المرحلات الاروبيه الى المشرق فى نهاية القرن الثامن عشر» . (سفر و سفرنامه‌هاى اروپايى به مشرق، تا آخر قرن هجدهم كه در مجله انديشه عربى، - 32: 58 (نيسان / آوريل - حزيران / بونيو 1983 م) .
20 - موسوعة العبات المقدسه، 2، ص 258
21 - بلاد العرب القاصيه، م. س: 57
22 - براى اطلاع بيشتر (ر. ك: موسوعةالعتبات المقدسه، ج2، ص251 و پس از آن، بلاد العرب القاصيه، 56 و پس از آن، «مراجعات حول العروبة و الاسلام و اروپا» : 118 و پس از آن.
23 - «مراجعات حول العروبة و الاسلام و اروپا» م. س.
24 - بلاد العرب القاصيه 56 - 57
25 - موسوعة العبات المقدسه، م. س. ج2، ص252
26 - بلاد العرب القاصيه، ص58
27 - همان مرجع.
28- موسوعة العبات المقدسه، (بخش مدينه) ، ج3، ص239
29 - «مراجعات حول العروبة و الاسلام و اروپا» 118
30 - موسوعة العتبات المقدسه، ج3، ص239
31 - بلاد العرب القاصيه، ص 60
32 - موسوعة العبات المقدسه، ج2، ص253
33 - موسوعة العبات المقدسه، ج2، ص253
34 - بلاد العرب القاصيه، ص62
35 - الموسوعة العتبات المقدسه، ج2، ص253
36 - بلاد العرب القاصيه، ص63
37 - موسوعة العتبات المقدسه، ج2، ص252
38 - با اندكى اختصار از بلاد العرب القاصيه: 63 - 65
39 - مراجعات حول العروبة والاسلام واروپا، ص119