141همچنين على بن أبيحمزه روايتى را با مضمونى ديگر از امام باقر و امام صادق عليهما السلام نقل كرده است:
قال: «اىّ امرأة أو رجل خائف أفاض مِنَ الْمَشْعر الحرام ليلاً فلا بأس فليرم الجمرة ثمّ ليمض وليأمر من يذبح عنه.» 1
«هر مرد و زنى كه مىترسند، مىتوانند شبانه از مشعر كوچ كنند و رمى جمره بجا آورند، سپس بگذرند و دستور دهند كسى براى آنان قربانى كند.»
احاديث ذبح مالك از مملوك نيز بر جواز نيابت در ذبح دلالت دارد مانند:
«عن جميل بن دراج قال: «سأل رجل أبا عبد اللّٰه عليه السلام عن رجل امر مملوكه ان يتمتّع، قال: مره فليصم وان شئت فاذبح عنه» . 2«شخصى از امام صادق عليه السلام از مردى پرسيد كه بردهاش را مأمور كرد حج تمتع بجا آورد، امام صادق فرمود: دستور دهد برده روزه بگيرد و اگر خواست خود بجاى وى قربانى كند.»
همچنين رواياتى كه در نيابت از ذبح كودكان و صبيان رسيده؛ بر اين امر گواهى مىدهد. 3به جز اينها، روايات ديگرى نيز بر اصل نيابت دلالت دارد كه در قسمت دوم بدان اشاره مىشود.
2 - شرايط نيابت
بحث اصلى در اينجا آن است كه پس از ثبوت اصل نيابت، چه شرايطى بايد منظور گردد؟
در كتب فقهى تنها از دو موضوع به صورت اجمال سخن رفته است؛ يكى مسألۀ «نيت» و ديگرى «شرط شيعه بودن و ايمان ذابح» . اينك به بررسى اين دو مسأله مىپردازيم:
الف - نيت
محقّق حلّى، صاحب جواهر و گروهى ديگر از فقها بر اين باورند كه بايد نايب، نيت ذبح كند و نيازى به نيّت منوبعنه نيست.
محقق مىافزايد:
«نيت در قربانى شرط است و جايز است نايب نيت را به جا آورد.» 4صاحب جواهر گفته است:
«در كتاب كشف اللثام ادعاى اتفاق آراء كرده است بر اينكه نايب عهدهدار نيت