70
بقعۀ اسماعيل فرزند امام صادق - عليه السلام -
محمد صادق نجمى
به دنبال مقالات گذشته، تا آنجا كه وضعيت ايجاب مىكرد، دربارۀ تاريخ هر يكازبقعهها، گنبدها و بارگاههاى موجود در داخل بقيع كه به وسيلۀ وهابيان تخريب گرديده است، بحث و بررسى شد. اينك تاريخ چهار بقعۀ ديگر را كه در خارج بقيع قرار داشتند و داراى معروفيت و مورد توجه بودند، بررسى مىكنيم ومطلب را از بقعۀ اسماعيل فرزند امام صادق - ع - كه نزديكترين بقعه به بقيع بوده است، آغاز مىكنيم:
بقعه و قبر اسماعيل، آنگونه كه ما ديديم:
پيش از بيان اصل موضوع، يادآورى اين نكته ضرورى است كه وهابيان بر خلاف قبور داخل بقيع - كه به هنگام تخريب هيچ اثرى از ساختمان و ديوار براى آنها باقى نگذاشتند - گرچه ساختمان قبور خارج بقيع را هم ويران نمودند اما به دور اين قبور، كه در معبر عام قرار گرفته بودند، ديوارى كشيدند بدون هيچ درب و پنجرهاى؛ از جملۀ آنها قبر منتسب به فاطمه بنت اسد و قبر سعد بن معاذ است.
اين دو قبر در شمال قبر عثمان بن عفان و خارج از ركن شمال شرقى بقيع قرار داشتند كه پس از انضمام اين ضلع به بقيع در سالهاى اخير ديوار موجود در اطراف آنها نيز برداشته شد. و همچنين بود قبر