96پس از سمهودى هر دو بقعه را مانند وى معرفى مى‌كند. ¹در مرآت الحرمين مى‌گويد: «و قبة الامام ابى عبداللّٰه مالك بن انس الاصبحى امام دارالهجره و قبة نافع شيخ القراء» ²

نايب الصدر شيرازى مى‌گويد: دو قبۀ وصل يكديگر؛ يكى از مالك بن انس كه مذهب مالكى به او منسوب است و ديگرى از نافع كه از قراء معروف است.» ³در نقشه‌هاى موجود، از وضع فعلى بقيع كه ديگر چندان اثرى از قبور باقى نمانده است، هر دو قبر در كنار هم قرار دارد و در كنار هم معرفى مى‌شود؛ مثلاً سيد احمد آل ياسين نقشه فعلى بقيع را در كتاب خود آورده و چنين توضيح مى‌دهد: «قبر الامام مالك بن انس. . . وقبر نافع مولا عبداللّٰه بن عمر شيخ القراء» ⁴

اين كدام نافع است؟ !

از آنجا كه عثمان بن عفان نيازى به معرفى ندارد، معرفى اجمالى داريم از انس ابن مالك و نافع و در اين معرفى نافع را مقدم مى‌داريم و به بيان خطا واشتباهى كه در اثر تشابه اسمى در شخصيت وى به وجود آمده است مى‌پردازيم:

همانگونه كه ملاحظه كرديد، در معرفى نافع و قبرش، كه در بقيع است و اين كه پيشتر داراى بقعه بوده، تعبيرهاى مختلفى به كار رفته است؛ زيرا گاهى مى‌گويند: «نافع مولا ابن عمر» و گاهى مى‌گويند: «نافع شيخ القراء» و گاهى نيز با تعبير «نافع مولا عبداللّٰه بن عمر شيخ القراء» نام مى‌برند. و در كتابهاى ديگر نيز همين وضع مشاهده مى‌شود، به خصوص كتابهاى جديد التأليف.

اين تعبيرهاى گوناگون، ناشى از عدم تشخيص درست و عدم شناخت صحيح از شخصيت نافع مى‌باشد؛ زيرا نافع مولا ابن عمر و نافع شيخ القراء دو شخصيت جداگانه و مستقل هستند و تاريخ مرگشان به فاصلۀ پنجاه سال واقع شده است. نافع اوّل، محدث و فقيه، ونافع دوّم اشتهار در قرائت داشته است.

* نافع مولا ابن عمر ملقب به فقيه، مكنّى به ابوعبداللّٰه است او از اسراى جنگى بوده كه در اختيار عبداللّٰه فرزند عمر بن خطاب قرار گرفته و لذا معروف به مولا ابن عمر گرديده است و در اثر استعدادى كه از آن برخوردار بوده، در مدينه فقه و حديث ياد گرفته است. او را جزو محدثين در طبقه تابعين مى‌شمارند.

او در زمان عمر بن عبدالعزيز (99-101)