140
حج و شاعران قرن ششم - 2
خليل‌اللّٰه يزدانى
17 - جمال الدّين عبدالرزّاق اصفهانى (متوفّاى سال 588) شاعرى آزاده بود. او در مقابل قدرتهاى زمان مى‌ايستاد؛ از جمله در مقابل مجير الدين بيلقانى، كه - از طرف اتابكان آذربايجان - حاكم اصفهان بوده و از مردم اصفهان مذمّت نموده بود، به شدّت ايستاد و او را به عذرخواهى واداشت. اين شاعر آزاده در سال 588 ه. ق. درگذشته است.
وى چند قصيدۀ زيبا در مورد حج سروده و كم و بيش به فلسفۀ حج اشاراتى كرده است؛ از جمله در قصيده‌اى كه در مدح معين الدّين حسين، هنگام اداى حج سروده، مى‌توان نظر شاعر را در اين رابطه ديد.
شاعر مى‌گويد: كسانى كه عزم حج مى‌كنند، بايد خطرات را بپذيرند، از آتش كشنده و مار گزنده ترس و وحشتى نداشته باشند. از بلاها و حتى مرگ نترسند. تمام مرادها و خواسته‌هاى مادّى خود را زير پا بگذارند. فكر خودخواهى و شهرت طلبى را از سر بدر كنند.
رنج سفر و دورى از زن و فرزند را برخود هموار كنند. از منصب و مقام و بزرگى دل بكنند و بندۀ محض خدا شوند. در مقابل هيچ مشكلى لب به شكوه نگشايند و ديگر دربارۀ شهر و ديار و خانوادۀ خود سخنى نگويند و خلاصه اين كه از همه چيز چشم بدوزند و به اميد رسيدن به كعبه تمام سختيها را تحمّل كنند؛ زيرا: