181در سفر حج بطور مكرّر افراد مختلفى كه بسيارى از آنها جوان و سالم هم هستند، با شكايات مختلف قلبى و عروقى بخصوص تپش قلب و دردهاى نامشخص در سينه به درمانگاه و بيمارستانها مراجعه مىنمايند و تقاضاى دريافت دارو دارند. اينان بيشتر يا دچار اضطراب و نوروز [sisorueN] و آستنى [tsA] و هيپوتانسيون ارتواستاتيك [noisnetopyH citatsohtrO] بوده و يا در اثر مصرف بىرويۀ قرصهاى ضد باردارى دچار علائم فوق شدهاند، و بيشترشان با پرسش كافى راجع به شكايات آنها و نحوۀ بروز ناراحتىها و نيز معاينۀ فيزيكى كامل و كنترل فشار خون و گاهى انجام الكترو كار ديوگرافى به منظور دادن اطمينان كافى و در برخى مواقع با دادن مقادير كم آرام بخش راضى شده و به كاروان خود مىروند، عدم رعايت نكات فوق سبب مراجعۀ مكرر آنها مىگردد.
بيماريهاى ريوى
در اينجا بايد به دو دسته بيمارى در ريهها و مجارى هوايى اشاره نمود:
* دستۀ اول كه بطور حاد عارض شده و بسيارى از حاجيان بخصوص هنگامى كه در مدينۀ منوره هستند، بدانها عارض مىشوند و گاهى به وضعيّت بسيار شديد و حتى كشنده در مىآيند و آنها عبارتند از: سرماخوردگى، آنفلوآنزا - تارنژيت حاد - لارنژيت - لارنگوتراكئو برونشيت حاد و حملات حاد آستم برونشى. اين بيماريها ويروسى به نظر رسيده ولى سبب بروز آنها چندان مشخص نيست و معلوم نيست كه آيا ويروس يا ويروسهايى بطور آندليك در عربستان وجود دارند كه به هنگام حج اپيدميك مىگردند و يا اين كه عامل يا عوامل بعضى از اين بيماريها توسط حجاج از ساير كشورها بداخل عربستان آورده مىشود و به علت شرايط مناسب و تراكم جمعيت به اپيدمى تبديل مىشوند؟
مقامات عربستان سعودى با مطالعات مقدماتى و ناكافىاى كه بعمل آوردهاند؛ چنين معتقدند كه عوامل بيمارى از خارج كشور بداخل عربستان توسط حجاج آورده مىشود.
** دستۀ دوم از بيماريهاى ريوى كه به هنگام حج مشاهده مىگردند؛ عبارتند از:
موارد مزمن برونشيت و آمفيزم و آستم و آنچه كه به اسم: D. P. O. C و يا esaesiD yranomluP evitcurtsbO cinorhC .