78
برگشت از منا
همانگونه كه گذشت، حجاج در روز دوازدهم بعد از ظهر مىتوانند از منا خارج شوند.
مسؤولان كاروان توجه داشته باشند زودتر از اين وقت نبايد از حدود منا بگذرند و كسانى كه براى رمى جمرات مىروند و لحظاتى همانجا توقف مىكنند تا پس از اذان از منا خارج شوند، بايد توجه داشته باشند كه جمرۀ عقبه، آخرين حدّ منا است و قبل از ظهر از مقابل آن نگذرند.
اعمال مكه
اعمال بعد از منا تا آخر ذى الحجه وقت دارد، 1بنابر اين كسانى كه از انجام اعمال معذورند و در شلوغى نمىتوانند اعمال را بجا آورند، صبر مىكنند تا پس از گذشت چند روز خلوت شده و اعمال را بجا مىآورند.
ولى بايد توجه داشت: تا وقتى كه طواف حج و سعى را بجا نياوردهاند، بوى خوش همچنان حرام است و تا وقتى كه طواف نساء و نماز آن را بجا نياورده باشد، زن و مرد به يكديگر حرام هستند. 2عمرۀ مفرده پس از اعمال
در حدّ امكان زائران به انجام عمرۀ مفرده پس از اعمال حج تشويق نشوند، چون احتمال آن هست كه اعمال را بطور صحيح انجام ندهند و همچنان در احرام باقى بمانند، به علاوه كه مراعات فاصله با عمرۀ قبلى نيز لازم است، كه به فتواى حضرت امام خمينى - ره - در فاصله كمتر از يك ماه به قصد رجاء مىتوان بجا آورد. 3بيماران و مجروحان
اگر براى حاجى بر اثر بيمارى يا تصادف يا حادثۀ ديگر، مشكلى پيش آمد ونتوانست اعمال را ادامه دهد، در اولين فرصت روحانى كاروان را مطلع كنيد تا با نشان دادن راه صحيح شرعى، بقيۀ اعمال را به پايان ببرد، چون در احكام شرعى وظيفۀ تمام افراد مشخص شده است.