29خوانده شود، و بدين بيانچ معناى حديثى كه وارد شده؛ «انه وقت لاهل المدينة ذاالحليفة» 1روشن است؛ يعنى براى اهل مدينه در ميقات ذوالحليفه، احرام واجب است.
بر اين اساس، در جريان حضرت موسى - ع - تحقق وعده نيز در يك زمان خاص صورت پذيرفته، از اين رو در آغاز فرمود: «و اذ واعدنا موسى» 2و در پايان فرمود: «تم ميقات ربه» 3كه تحقق وعدۀ الهى با كليم اللّٰه، در زمان مخصوص تحقق يافت.
و همچنين اگر در قرآن آمده: «ان يوم الفصل كان ميقاتا» 4به معناى آن است كه محققاً زمان فصل و جدايى حق از باطل در موعد و وقت خاص خود تحقق خواهد يافت. و همچنين اگر در كلام الهى (قرآن مجيد) آمده كه فرمود: «يسئلونك عن الأهلة قل هى مواقيت للناس و الحج» 5؛ يعنى نقش هلالها در تشخيص اوقات است، بخصوص زمانهايى كه به جهت ضرورت، فعلى مثل حج در آن صورت مىپذيرد. 6تمام حج در رعايت ميقات
در مجموع، آنچه مىتوان بعنوان محصول اين بحث بيان كرد، آن است كه ميقات در فرهنگ حج، به مكانى گفته مىشود كه انجام فعل، مثل احرام، در آن مكان مشخص، ضرورت دارد. يا تحقق وعدۀ الهى، براى گام نهادن در بارگاه ربوبى، ضرورتاً از آن مكان آغاز مىگردد. و همانطوريكه قبل و بعد زمانى در ماه حج مُخِلّ به حقيقت و عبادت حج است، همچنين قبل و بعد مكانى نيز اخلال به مناسك حج وارد مىسازد، و بدون توجه به آن، هرگز حج به تمام نخواهد رسيد.
قال ابوعبداللّٰه - ع -: «اعلم ان من تمام الحج و العمرة ان تحرم من المواقيت التى وقتها رسول اللّٰه - ص - لا تتجاوزها الا و أنت محرم.» 7
امام صادق - ع - فرمود: آگاه باش، از امورى كه حج به وسيلۀ آن تمام مىشود، آن است كه، از مواقيتى كه رسول اللّٰه - ص - تعيين فرمودند، محرم شويد، و هرگز از مواقيت نگذريد، مگر اين كه در حال احرام باشيد.»
همچنين در بيانى از امام رضا - ع - وارد است، كه حضرتش فرمود: «ولا يجوز الاحرام دون الميقات، كما قال اللّٰه - عزّوجلّ - و اتموا الحج و العمرة للّٰه.» 8