96
استفاده از زمزم
عبدالمطلب آشاميدن و وضو گرفتن از آب زمزم را حلال و جايز دانسته، ليكن غسل كردن با آن را روا نمىدانست از اين رو عباس بن عبدالمطلب نيز پيوسته در مسجدالحرام و در اطراف زمزم گردش مىكرد و مىگفت شستشو با آب زمزم را حلال نمىدانم و اين آب براى خوردن و وضو گرفتن حلال و جايز است. 1ابن عباس روزى مردى از قبيله مخزوم و از خاندان مغيره را ديد كه در زمزم غسل مىكند، بسيار ناراحت شده اظهار داشت: شستشو و غسل [در زمزم را] حلال نمىدانم اين آب براى نوشيدن و وضو گرفتن است. البته سفيان توضيح داده كه اين نهى، مربوط به داخل مسجد است و طبيعى است كه اگر بيرون مسجد و در مكان مناسبى با آب زمزم غسل نمايند مانعى نخواهد داشت. 2وى دو حوضچه در كنار زمزم احداث كرده بود تا از يكى براى نوشيدن و از ديگرى براى وضو ساختن استفاده كنند و درنتيجه با پرهيز از شستشو نمودن، مسجدالحرام پاكيزه باقى بماند.
برخى از فقيهان شيعه مانند: ابن زهره در «غنية النزوع» . 3محقق حلّى در «المختصر النافع» 4ابن برّاج در «المهذّب» 5و ابى الحسن سلمان بن الصّهرشتى در «اصباح الشيعه» 6فرمودهاند: مستحب است پس از طواف و قبل از سعى حاجى نزد زمزم آمده از آب آن بنوشد و غسل كند و اگر نتوانست غسل نمايد، كمى از آب زمزم را به خود بريزد.
و برخى ديگر همچون: ابن حمزه در «الوسيله» ، 7ابن ادريس حلّى در «سرائر» ، 8ابن سعيد هذلى در «الجامع للشرائع» ، 9علامه در «قواعد الأحكام» ، 10شهيد اوّل در «اللمعة الدمشقيه» ، 11صدوق در «المقنع» ، 12شيخ طوسى در «النهايه» ، 13و «الجمل و العقود» 14همان موارد را بدون مستحب بودن غسل، ذكر فرمودهاند.
همچنين مستحب است شخص هنگام نوشيدن آب زمزم بگويد:
«اللّهُمّ اجْعَلْه لى عِلْماً نافِعاً و رِزْقاً واسِعاً و شِفٰاءً مِنْ كُلِّ دٰاءٍ و سَقَمٍ اِنَّكَ قٰادِر يا رَبَّ العالمين» ؛ 15«بار خدايا آن را دانشى سودمند، روزيى فراوان، و درمان هر درد و بيمارى قرار ده، همانا تو توانايى اى پروردگار جهانيان» .