64كرده است. 1ذهبى نيز در كتاب: «كتاب دول الاسلام» همين رقم را پذيرفته است.
مىنويسد: گفته شده است كه سلمان 200 سال عمر كرده است. برخى نيز گفتهاند 230 سال و. . . 2
ذهبى در الكاشف در مورد ارقام مطرح شده دربارۀ سالهاى زندگى سلمان ترديد كرده است. مىگويد: به نظر من سلمان در دهۀ هشتاد عمر خود درگذشته است و نهايتاً به صد سالگى نرسيده است. 3
ابن حجر عسقلانى نيز اين ترديد و تأمّل ذهبى را ذكر كرده و براى ترديد دلائلى نيز بيان كرده است. ذهبى مىگويد: «اقوال مختلف دربارۀ عمر سلمان را ملاحظه كردم، ديدم تمامى دلالت دارند بر اين كه عمر سلمان فراتر از 250 سال است. اختلافى كه وجود دارد در ارقامى است كه عمر او را بيش از 250 سال بيان كردهاند. امّا به نظر مىرسد كه او در دهۀ هشتاد عمر خود، درگذشته است» .
ابن حجر مىگويد: اين كه سلمان پس از پيامبر - ص - در جنگهاى مسلمانان با ايرانيان شركت داشت و اين كه با زنى از قبيله كنده ازدواج كرد، نشان مىدهد كه سلمان در آن سالها توان و نشاط جنگ و زناشويى را داشته است. 4
نكته ديگرى كه به ترديد و تأمّل ابن حجر و ذهبى كمك مىكند، نقش سلمان در جنگ خندق و شكستن حصار طائف است. مقريزى در امتاع الاسماع مىنويسد: توانايى و مهارت سلمان در حفر خندق موجب شده بود كه مسلمانان؛ هر دو گروه مهاجر و انصار، سلمان را منتسب به خود مىدانستند. 5در شكستن حصار طائف، سلمان به دست خود منجنيق تدارك وتعبيه مىكند. مقريزى مىنويسد: در جنگ خندق سلمان به قدر ده تن خندق را خفر مىكرد. از اين رو به او چشم زخم رسيد. اين موارد نشانههاى خوبى هستند كه سلمان نمىتوانسته در جنگ خندق متجاوز از دويست يا سيصد و يا حتّى صد سال داشته باشد، امّا مطلبى كه به عمر طولانى سلمان دامن زده است، اين است كه سلمان در دوران مهاجرت عظيم و شگفت خود، با برخى پيشوايان آيين مسيحيّت روبرو مىشود كه بعض آنان به عنوان وصى حضرت عيسى - ع - معرفى شدهاند. چنانكه ابن جوزى در صفةالصفوه مىگويد: سلمان از معمّرين بود و وصىّ عيسى بن مريم - ع - را درك كرده بود. 6شيخ صدوق در اكمال الدين مىگويد: سلمان وصى وصىّ حضرت عيسى - ع - بود. 7ايشان براى اين قول