195آن روز آنجا مانديم، از آنجا به طرف «قاع» راه سپرديم، منزلگاهى بود بى‌آب، آخر شب از آنجا هم راه افتاديم و به «ذاتِ حج» رسيديم. قلعۀ خوبى بود كه تعدادى نيروهاى نظامى جديد در آن بودند و در زمان سلطان عبدالمجيد ساخته شده بود. آب و نخل داشت، و. . . عقربهاى بسيار. زمينش سفت بود و ميخ چادرها به آن فرو نمى‌رفت. از اين رو طناب خيمه‌هاى را به سنگهاى مى‌بستند. سحرگاه از آنجا به طرف «مدوره» حركت كرديم، و. . . در ادامه، منزلهايى كه از آنها گذشتيم عبارت بود از: «تحت العقبه» ، «فوق العقبه» ، «معان» (شهرى آباد و تابع حكومت سوريه) ، «غزه» ، «قطرانه» .
قطرانه، در اطراف «مؤته» بود، قبر جعفر طيّار - ع - و شهدايى از صحابه كه با او به شهادت رسيدند، آنجاست. راه‌آهن حجاز تا آنجا هم رسيده است. از آنجا سوار قطار شديم و به دمشق رفتيم، البته پس از چند روز معطّلى. چون نمى‌خواستيم سوار قطارهاى روباز شويم.
از قطرانه تا دمشق، با حركتِ شتر، شش مرحله راه است و پيش از احداث راه‌آهن، اين مسير با شتر طى مى‌شد.
سفرى ديگر به حجاز
[مرحوم سيد محسن امين، در گزارشى كه از دومين سفر حج خويش (در سال 1341 هجرى قمرى) مى‌دهد، بيانى مبسوط دارد از كيفيّت بيرون آمدن از دمشق و سفر با راه‌آهن و پيمودن راه مصر از راه صحراى سينا و عبور از مناطقى همچون «قنطره» در حاشيۀ كانال سوئز و ديدار اهرام مصر و ورود به دانشگاه الأزهر و شيوۀ عزادارى ايرانيانِ مقيم قاهره و تكيه‌هاى عزادارى و مدرسۀ ايرانى در مصر و گفتگويى كه با يك جوان مصرى داشته، و بالأخره پيش گرفتن راه حجاز از