183مردم از اقوام مختلف كه شمارهشان را جز خدا كسى نمىداند به داخل آن مىريزند مضيقهاى احساس نمىشود و همه در آن، جا مىگيرند. ديگر از عجايب آن كه هرگز نه شب و نه روز اطراف كعبه از طواف كننده خالى نمىباشد، و ديگر آن كه كبوتران بيشمارى كه آنجا هستند يا مرغان ديگر هرگز روى كعبه نمىنشينند و از فراز آن پرواز نمىكنند و غالباً ديده مىشود كبوترى كه در فضاى حرم پرواز مىكند و همين كه به محاذات كعبه مىرسد راه خود را كج كرده به سوى ديگر مىرود. مىگويند هيچ مرغى روى كعبه نمىنشيند مگر آنكه مرضى داشته باشد و به محض اين كه آنجا نشست يا شفا مىيابد و يا فى الحال مىميرد. پاك خداوندى كه اين شرف و كرامت و عزت و احترام آن خانه را ارزانى فرموده است!
ناودان كعبه و حجر
ناودان طلايى كعبه بر فراز ديوارى است كه روى حجر قرار دارد پهناى آن يك وجب و طول آن به مقدار دو ذراع از پايين نمايان است. زير ناودان كعبه محل استجابت دعا است. حجر قبر اسماعيل پيغمبر است، سنگ رخامى سبز رنگ به شكل محراب كه به سنگ مدور ديگرى از همين جنس متصل شده روى قبر قرار دارد. بزرگى اين دو سنگ كه داراى شكلى غريب و منظرى جالب مىباشد به اندازۀ يك وجب و نيم است. در كنار قبر اسماعيل در مجاورت ركن عراقى قبر مادر او هاجر واقع شده كه علامتى از رخام سبز مدور دارد. بزرگى علامت يك وجب و نيم و بين دو قبر هفت وجب فاصله است. (صص 139 - 131)
درهاى مسجدالحرام
مسجدالحرام نوزده در دارد كه بيشتر آنها بر چند طاق گشوده