171
از دمشق تا مدينه
«در اول شوال سال 726 كاروان حجاز به خارج دمشق رهسپار گرديد و در قريۀ معروف «كسوه» فرود آمد. . . از كسوه به قريۀ بزرگ «صنمين» رفتيم و از آن پس به شهر كوچك «زرعه» . . . و از آن جا به شهر كوچك «بصرى» رفتيم. كاروان حج بطور معمول چهار روز در بصرى توقف مىكند تا بقيۀ حاجيان هم كه براى كارهاى خود در دمشق ماندهاند برسند. . .
حُجاج آذوقه و لوازم و مايحتاج خود را از اين محل تهيه مىكنند و از آن جا به بركۀ «زيره» مىروند و يك روز در آن جا اقامت مىكنند و سپس به «لجون» مىروند. . . پس از لجون به حصن «كرك» مىرسند. . . كاروان مدت چهار روز در خارج كرك در محلى موسم به «ثنيه» توقف كرد تا خود را آمادۀ ورود در صحرا گرداند. آخر حد بلاد شام «معان» بود كه بعد از وصول بدان از طريق عقبةالرضوان وارد صحرا شديم. . . پس از دو روز به ذات الحج رسيديم. . . بعد از آن به رودخانۀ بىآب بلدح رسيديم و از آن جا به تبوك رفتيم. . . حُجاج شام چون به تبوك مىرسند سلاح برمىگيرند و درختان خرما را به شمشير مىزنند، چون معتقدند كه پيغمبر به همين ترتيب وارد تبوك شده بود. . .
قافله [چهار روز در تبوك استراحت مىكند و] بعد از حركت از تبوك از خوف صحرا به تعجيل راه مىرود.
وادى «اخيضر» در وسط اين صحرا واقع شده كه نعوذ باللّه تو گويى وادى جهنم است. . . بعد از طى اين وادى در بركة المعظم فرود مىآيند. . . روز پنجم قافله به بئرالحجر، مىرسد. . . در اين جايگاه ديار ثمود شروع مىشود. . . بين حجر و «العلا» به قدر نصف روز يا كمتر فاصله است. العلا، دهِ بزرگ و نيكويى است كه نخلستانها و آبهاى جارى دارد. حُجاج چهار روز در اين جا استراحت كرده لباسهاى خود را مىشويند و مايحتاج خود را فراهم مىكنند. . . كاروان از «العلا» حركت كرده فردا به وادى «عطاس» مىرسد كه